नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 44

6 ऋचः

ऋषिः: अयास्यः देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.44 - सम्पूर्णम्

1 / 6
ऋक्: 9.44.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (6)
9.44.1
प्र ण᳚ इन्दो म॒हे तन᳚ ऊ॒र्मिं न बिभ्र᳚दर्षसि ।
अ॒भि दे॒वा{4} अ॒यास्य᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । नः॒ । इ॒न्दो॒ इति᳚ । म॒हे । तने᳚ । ऊ॒र्मिम् । न । बिभ्र᳚त् । अ॒र्ष॒सि॒ ।
अ॒भि । दे॒वान् । अ॒यास्यः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

यस्य निःश्वसितं वेदा योवेदेभ्योखिलंजगत् । नर्ममे तमहं वंदे विद्यातीर्थमहेश्वरम् ॥ १ ॥

अथ सप्तमाष्टकस्य प्रथमोध्यायाअरभ्यते । प्रणइति षळृचं विंशं सूक्तं आंगिरसस्या यास्यस्यार्षं गायत्रं पवमानसोमदेवताकं तथाचानुक्रान्तं—प्रणोयास्यइति । गतोविनियोगः ।

हे इन्द्रो सोम त्वं नोस्माकं महे महते तने धनाय प्रार्षसि प्रगच्छसि । न संप्रति अया- स्यः स्वयं ऋषिस्तवोर्मिं तरंगं बिभ्रत् धारयन् देवानभिगच्छति यष्टुं ॥ १ ॥

9.44.2
म॒ती जु॒ष्टो धि॒या हि॒तः सोमो᳚ हिन्वे परा॒वति᳚ ।
विप्र᳚स्य॒ धार᳚या क॒विः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
म॒ती । जु॒ष्टः । धि॒या । हि॒तः । सोमः᳚ । हि॒न्वे॒ । प॒रा॒॑वति᳚ ।
विप्र᳚स्य । धार᳚या । क॒विः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

कविः क्रान्तकर्मा सोमो विप्रस्य मेधाविनः स्तोतुः मती मत्या स्तुत्या जुष्टः सेवितः धिया कर्मणा हितोयज्ञे सिहितः परावति पवित्राद्दूरदेशे धारया हिन्वे प्रेर्यते ॥ २ ॥

9.44.3
अ॒यं दे॒वेषु॒ जागृ᳚विः सु॒त ए᳚ति प॒वित्र॒ आ ।
सोमो᳚ याति॒ विच᳚र्षणिः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒यम् । दे॒वेषु᳚ । जागृ᳚विः । सु॒तः । ए॒ति॒ । प॒वित्रे᳚ । आ ।
सोमः᳚ । या॒ति॒ । वि॑च᳚र्षणिः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

जागृविर्जागरणशीलोयं सोमोदेवेषु देवार्थं सुतोभिषुत आएति समन्ताद्गच्छति । अपि च विचर्षणिः विद्रष्टा सोमः पवित्रे याति पावनाय गच्छति ॥ ३ ॥

9.44.4
स नः᳚ पवस्व वाज॒युश्च᳚क्रा॒णश्चारु᳚मध्व॒रम् ।
ब॒र्हिष्मा{4}॒ आ वि᳚वासति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । नः॒ । प॒व॒स्व॒ । वा॒ज॒॑युः । च॒क्रा॒णः । चारु᳚म् । अ॒ध्व॒रम् ।
ब॒र्हिष्मा᳚न् । आ । वि॒वा॒स॒ति॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम यं त्वां बर्हिष्मानृत्विगाविवासति परिचरति सत्वं नोस्मदर्थं वाजयुरन्नमि- च्छन्नध्वरं हिंसारहितं यागं च चारुं कल्याणं चक्राणः कुर्वन् पवस्व क्षर ॥ ४ ॥

9.44.5
स नो॒ भगा᳚य वा॒यवे॒ विप्र᳚वीरः स॒दावृ᳚धः ।
सोमो᳚ दे॒वेष्वा य᳚मत् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । नः॒ । भगा᳚य । वा॒यवे᳚ । विप्र᳚॑वीरः । स॒दा॑वृ᳚धः ।
सोमः᳚ । दे॒वेषु᳚ । आ । य॒म॒त् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

सपवमानः सोमो वायवे वायुदेवार्थं भगाय भगदेवार्थं च विप्रवीरोविप्रैर्मेधाविभिः स्तुत्या प्रेरितः सदावृघोनित्यवृद्धोभवन् नोस्मभ्यं देवेषु स्थितं धनमायमदाप्रयच्छतु ॥ ५ ॥

9.44.6
स नो᳚ अ॒द्य वसु᳚त्तये क्रतु॒विद्गा᳚तु॒वित्त᳚मः ।
वाजं᳚ जेषि॒ श्रवो᳚ बृ॒हत् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । नः॒ । अ॒द्य । वसु᳚त्तये । क्र॒तु॒॑वित् । गा॒तु॒वित्॑त᳚मः ।
वाज᳚म् । जे॒षि॒ । श्रवः᳚ । बृ॒हत् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम क्रतुवित् क्रतूनां कर्मणां लंभको गातुवित्पूण्यलोकानां अतिशयेन मार्गस्य ज्ञाता त्वं अद्यास्मिन्नहनि नोस्माकं वसुत्तये धनलाभाय बृहन्महत् श्रवोन्नं वाजं बलंच जेषि जय ॥ ६ ॥

सपवस्वेति षळृचं एकविंशं सूक्तं ऋष्याद्याः पूर्ववत् सपवस्वेत्यनुक्रान्तम् । गतोविनि- योगः ।