नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 29

6 ऋचः

ऋषिः: नृमेध देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.29 - सम्पूर्णम्

1 / 6
ऋक्: 9.29.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (6)
9.29.1
प्रास्य॒ धारा᳚ अक्षर॒न्वृष्ण᳚ः सु॒तस्यौज᳚सा ।
दे॒वा{4} अनु᳚ प्र॒भूष᳚तः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । अ॒स्य॒ । धाराः᳚ । अ॒क्ष॒र॒न् । वृष्णः᳚ । सु॒तस्य᳚ । ओज᳚सा ।
दे॒वान् । अनु᳚ । प्र॒॑भूष᳚तः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

अस्य सोमस्य वृष्णोवर्षकस्य सुतस्याभिषुतस्य देवाननु प्रभूषतः प्रभवितुमिच्छतः ओजसा स्ववीर्येण धाराः प्राक्षरन् प्रकर्षेण क्षरन्ति ॥ १ ॥

9.29.2
सप्तिं᳚ मृजन्ति वे॒धसो᳚ गृ॒णन्त᳚ः का॒रवो᳚ गि॒रा ।
ज्योति᳚र्जज्ञा॒नमु॒क्थ्य᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सप्ति᳚म् । मृ॒ज॒न्ति॒ । वे॒धसः᳚ । गृ॒णन्तः᳚ । का॒रवः᳚ । गि॒रा ।
ज्योतिः᳚ । ज॒ज्ञा॒नम् । उ॒क्थ्य᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

सप्तिं अश्वस्थानीयं सर्पणस्वभावं वा सोमं मृजन्ति शोधयन्ति । के गृणन्तः स्तुवन्तः वेधसोविधातारः कारवः कर्मकर्तारः अध्वर्य्वादयो गिरा स्तुत्या साधनेन । कीदृशं सप्तिं ज्योतिर्दीप्यमानं सोमं जज्ञानं जायमानं प्रवृद्धमित्यर्थः । अथवा ज्योतिर्जायमानम् । अयंवैज्योतिर्यत्सोमइतिश्रुतेः । उक्थ्यं स्तुत्यं ॥ २ ॥

9.29.3
सु॒षहा᳚ सोम॒ तानि᳚ ते पुना॒नाय᳚ प्रभूवसो ।
वर्धा᳚ समु॒द्रमु॒क्थ्य᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सु॒॑सहा᳚ । सो॒म॒ । तानि᳚ । ते॒ । पु॒ना॒नाय᳚ । प्र॒भु॒व॒सो॒ इति᳚ प्रभु॑वसो ।
वर्ध᳚ । स॒मु॒द्रम् । उ॒क्थ्य᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम प्रभुवसो प्रभूतधन पुनानाय पूयमानस्य ते तव तानि तेजांसि सुषहा शोभनानि भावुकानि । यस्मादेवं तस्मात् समुद्रं समुद्रसदृशं द्रोणकलशं उक्थ्यं स्तुत्यं तं वर्ध वर्धय प रसेन ॥ ३ ॥

9.29.4
विश्वा॒ वसू᳚नि सं॒जय॒न्पव᳚स्व सोम॒ धार᳚या ।
इ॒नु द्वेषां᳚सि स॒ध्र्य᳚क् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
विश्वा᳚ । वसू᳚नि । स॒म्॑जय᳚न् । पव᳚स्व । सो॒म॒ । धार᳚या ।
इ॒नु । द्वेषां᳚सि । स॒ध्र्य᳚क् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम विश्वा सर्वाणि वसूनि अस्मदर्थं संजयन् पवस्व क्षर । धारया द्वेषांसि द्वेष्याणि सर्वाणि सध्यक् सहैव इनु प्रेरय दूरदेशंप्रति ॥ ४ ॥

9.29.5
रक्षा॒ सु नो॒ अर᳚रुषः स्व॒नात्स᳚मस्य॒ कस्य᳚ चित् ।
नि॒दो यत्र᳚ मुमु॒च्महे᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
रक्ष᳚ । सु । नः॒ । अर᳚रुषः । स्व॒नात् । स॒म॒स्य॒ । कस्य᳚ । चि॒त् ।
नि॒दः । यत्र᳚ । मु॒मु॒च्महे᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम नोस्मान् सु सुष्ठु रक्षा पालय । कस्मात् अररुषः अदातुः स्वनात् शब्दात् निंदारूपात् किमेकस्यादानशीलस्य न समस्य सर्वस्य योस्ति तस्य सर्वस्य कस्यचित् कंचन अमुंचन्नित्यर्थः । नकेवलमदातुः स्वनात् किंतर्हि कस्यचित् कस्यापि निदो निंदकात् रक्ष । यत्र मुमुच्म्हे यस्मिन् रक्षणेसति वयं मुक्ताभवेम तेन रक्षणेन रक्षयेति ॥ ५ ॥

9.29.6
एन्दो॒ पार्थि᳚वं र॒यिं दि॒व्यं प᳚वस्व॒ धार᳚या ।
द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॒मा भ᳚र ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ । इ॒न्दो॒ इति᳚ । पार्थि᳚वम् । र॒यिम् । दि॒व्यम् । प॒व॒स्व॒ । धार᳚या ।
द्यु॒॑मन्त᳚म् । शुष्म᳚म् । आ । भ॒र॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे इन्दो क्लिद्यमान सोम त्वं धारया आपवस्व स्वर्वतः क्षर । पार्थिवं दिव्यंच रयिं धनं द्युमन्तं दीप्तिमन्तं शुष्मं बलं चाभर आहरास्मभ्यं ॥ ६ ॥

प्रधाराइति षळृचं षष्ठं सूक्तं बिन्दुनाम्न आंगिरसस्यार्षं गायत्रं पवमानसोमदेवताकम् । प्रधाराबिन्दुरित्यनुक्रमणिका । गतोविनियोगः ।