नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 18

7 ऋचः

ऋषिः: असितः काश्यपो देवलो वा देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.18 - सम्पूर्णम्

1 / 7
ऋक्: 9.18.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (7)
9.18.1
परि᳚ सुवा॒नो गि᳚रि॒ष्ठाः प॒वित्रे॒ सोमो᳚ अक्षाः ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
परि᳚ । सु॒वा॒नः । गि॒रि॒॑स्थाः । प॒वित्रे᳚ । सोमः᳚ । अ॒क्षा॒रिति᳚ ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

अयं सोमः पवित्रे पर्यक्षाः परिक्षरति । सुवानः सूयमानः गिरिष्ठागिरिस्थायी ग्रावसु वर्तमानैत्यर्थः । सत्वं मदेषु मादकेषु स्तोतृषु सर्वधाः सर्वदा असि सर्वस्यधाता दाता वा भवसि ॥ १ ॥

9.18.2
त्वं विप्र॒स्त्वं क॒विर्मधु॒ प्र जा॒तमन्ध᳚सः ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
त्वम् । विप्रः᳚ । त्वम् । क॒विः । मधु᳚ । प्र । जा॒तम् । अन्ध᳚सः ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम त्वं पिप्रो विविधं प्रीणयिता विप्रसदृशोवा त्वं च कविर्मेधावी अतस्त्वं अन्धसः अन्नाज्जातं मधु मधुररसं प्रयच्छसीतिरोषः ॥ २ ॥

9.18.3
तव॒ विश्वे᳚ स॒जोष᳚सो दे॒वासः᳚ पी॒तिमा᳚शत ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तव᳚ । विश्वे᳚ । स॒॑जोष᳚सः । दे॒वासः᳚ । पी॒तिम् । आ॒श॒त॒ ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम तव पीतिं पानं विश्वेदेवासोदेवाः सजोषसः समानप्रीतयः सन्तः आशत प्राप्नुवन् । । ३ ॥

9.18.4
आ यो विश्वा᳚नि॒ वार्या॒ वसू᳚नि॒ हस्त᳚योर्द॒धे ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ । यः । विश्वा᳚नि । वार्या᳚ । वसू᳚नि । हस्त᳚योः । द॒धे ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

यः सोमो विश्वानि वार्या वरणीयानि वसूनि धनानि स्तोतुर्हस्तयोरादधे प्रयच्छतीत्यर्थः । मदेषु सर्वधाअभीति सशुष्मीत्युत्तरत्र संबन्धः ॥ ४ ॥

9.18.5
य इ॒मे रोद᳚सी म॒ही सं मा॒तरे᳚व॒ दोह᳚ते ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
यः । इ॒मे इति᳚ । रोद᳚सी॒ इति᳚ । म॒ही इति᳚ । सम् । मा॒तरा᳚॑इव । दोह᳚ते ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

यः सोमः इमे मही महत्यौ रोदसी द्यावापृथिव्यौ सं दोहते उभयोः सारं परिगऋह्ळातीत्यर्थः । मातरेव यथा द्वे मातरौ एकोवत्सोदोहते तद्वत् ॥ ५ ॥

9.18.6
परि॒ यो रोद᳚सी उ॒भे स॒द्यो वाजे᳚भि॒रर्ष᳚ति ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
परि᳚ । यः । रोद᳚सी॒ इति᳚ । उ॒भे इति᳚ । स॒द्यः । वाजे᳚भिः । अर्ष᳚ति ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

यः सोमः उभेरो दसी द्यावापृथिव्यौ सद्यस्तदानीमेव वाजेभिरन्नैः पर्यर्षति प्ररिचछति परिगत्य सोमाहुत्या द्यावापृथिव्यावन्नवत्यौ करोतीत्यर्थः ॥ ६ ॥

9.18.7
स शु॒ष्मी क॒लशे॒ष्वा पु᳚ना॒नो अ᳚चिक्रदत् ।
मदे᳚षु सर्व॒धा अ᳚सि ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । शु॒ष्मी । क॒लशे᳚षु । आ । पु॒ना॒नः । अ॒चि॒क्र॒द॒त् ।
मदे᳚षु । स॒र्व॒॑धाः । अ॒सि॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

उक्तरीत्या महान् ससोमः शुष्मी बलवान् पुनानः पूयमानः सन् कलशेषु द्रोणकलशेषु आ अचिक्रदत् शब्दं करोति । अत्र सर्वत्र यथोचित- मुत्तरपादोनेयः ॥ ७ ॥

यत्सोमेति सप्तर्चमेकोनविंशं सूक्तं ऋष्याद्याः पुर्ववत् । यत्सोमेत्यनुक्रान्तम् । गतोविनियोगः ।