नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 7

9 ऋचः

ऋषिः: असितः काश्यपो देवलो वा देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.7 - सम्पूर्णम्

1 / 9
ऋक्: 9.7.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (9)
9.7.1
असृ᳚ग्र॒मिन्द᳚वः प॒था धर्म᳚न्नृ॒तस्य᳚ सु॒श्रियः᳚ ।
वि॒दा॒ना अ᳚स्य॒ योज᳚नम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
असृ᳚ग्रम् । इन्द᳚वः । प॒था । धर्म᳚न् । ऋ॒तस्य᳚ । सु॒॑श्रिय᳚ह् ।
वि॒दा॒नाः । अ॒स्य॒ । योज᳚नम् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

सुश्रियः शोभनश्रयणा अस्येन्द्रस्य योजनं संबन्धं विदाना जानन्तइन्दवः सोमाः धर्मन् कर्मणि ऋतस्य यज्ञस्य पथा मार्गेण असृग्रं हविर्धानाः सृज्यन्ते ॥ १ ॥

9.7.2
प्र धारा॒ मध्वो᳚ अग्रि॒यो म॒हीर॒पो वि गा᳚हते ।
ह॒विर्ह॒विष्षु॒ वन्द्य᳚ः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । धारा᳚ । मध्वः᳚ । अ॒ग्रि॒यः । म॒हीः । अ॒पः । वि । गा॒ह॒ते॒ ।
ह॒विः । ह॒विष्षु᳚ । वन्द्यः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हविःषु हविषांमध्ये वंद्यः स्तुत्योहविः हविरात्मकोयः सोमो महीर्महतीरपोवसतीवरीर्विगाहते तस्य मध्वः सोमस्य अग्रियो मुख्याधाराः प्रपतन्तीत्यर्थः ॥ २ ॥

9.7.3
प्र यु॒जो वा॒चो अ᳚ग्रि॒यो वृषाव᳚ चक्रद॒द्वने᳚ ।
सद्मा॒भि स॒त्यो अ᳚ध्व॒रः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । यु॒जः । वा॒चः । अ॒ग्रि॒यः । वृषा᳚ । अव᳚ । च॒क्र॒द॒त् । वने᳚ ।
सद्म᳚ । अ॒भि । स॒त्यः । अ॒ध्व॒रः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

एतदेव दर्शयति वृषाकामानां वर्षकः सत्यः सत्यभूतः अध्वरोहिंसावर्जितः अग्रियोमुख्यः सोमः सद्म यज्ञगृहमभि प्रति वने उदके युजोयुक्ताः वाचोवाणीः प्रावचक्रदत् अवक्रंदति शब्दान् करोतीत्यर्थः ॥ ३ ॥

9.7.4
परि॒ यत्काव्या᳚ क॒विर्नृ॒म्णा वसा᳚नो॒ अर्ष᳚ति ।
स्व᳚र्वा॒जी सि᳚षासति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
परि᳚ । यत् । काव्या᳚ । क॒विः । नृ॒म्णा । वसा᳚नः । अर्ष᳚ति ।
स्वः᳚ । वा॒जी । सि॒सा॒स॒ति॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

कविः क्रान्तकर्मा सोमो नृम्णा धनानि वसानः आच्छादयन् स्तोतॄणां काव्या काव्यानि कविकर्माणि स्तोत्राणि यद्यदा पर्यर्षति परिगच्छति तदा स्वः स्वर्गे वाजीबलवानन्नवान्वेन्द्रः सिषासति यागं प्रत्यागन्तुं स्वकीयं बलं संभक्तुमिच्छति ॥ ४ ॥

9.7.5
पव᳚मानो अ॒भि स्पृधो॒ विशो॒ राजे᳚व सीदति ।
यदी᳚मृ॒ण्वन्ति᳚ वे॒धसः᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
पव᳚मानः । अ॒भि । स्पृधः᳚ । विशः᳚ । राजा᳚॑इव । सी॒द॒ति॒ ।
यत् । ई॒म् । ऋ॒ण्वन्ति᳚ । वे॒धसः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

यद्यदा ईमेनं सोमं वेधसः कर्मणां कर्तारः ऋण्वन्ति प्रेरयन्ति तदा पवमानः क्षरन्नेषसोमः स्पृधः स्पर्धमानान् यागविघ्नकारिणोराक्षसान् विशः स्पर्धमानान् मनुष्यान् राजेव यथा राजा तद्वदभिसीदति नाशयितुमभिगच्छति ॥ ५ ॥

9.7.6
अव्यो॒ वारे॒ परि᳚ प्रि॒यो हरि॒र्वने᳚षु सीदति ।
रे॒भो व᳚नुष्यते म॒ती ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अव्यः᳚ । वारे᳚ । परि᳚ । प्रि॒यः । हरिः᳚ । वने᳚षु । सी॒द॒ति॒ ।
रे॒भः । व॒नु॒ष्य॒ते॒ । म॒ती ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हरिर्हरितवर्णः प्रियोदेवानां प्रियतमएव सोमो वनेषूदकेषु संपृक्तः अव्यः अवेः वारे वालोपेते परिसीदति निषीदति । किंच रेभोभिषववेलायां उपरवेषु शब्दं कुर्वन् मती मत्या स्तुत्या वनुष्यते सेव्यते ॥ ६ ॥

9.7.7
स वा॒युमिन्द्र᳚म॒श्विना᳚ सा॒कं मदे᳚न गच्छति ।
रणा॒ यो अ᳚स्य॒ धर्म᳚भिः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । वा॒युम् । इन्द्र᳚म् । अ॒श्विना᳚ । सा॒कम् । मदे᳚न । ग॒च्छ॒ति॒ ।
रण᳚ । यः । अ॒स्य॒ । धर्म᳚॑भिः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

योयजमानोस्यसोमस्य धर्मभिः कर्मभिः क्रयणाभिपवादिभिः रण रमते सयजमानो वायुमिन्द्रंच अश्विना अश्विनौच मदेन साकं सह गच्छति प्राप्नोति ॥ ७ ॥

9.7.8
आ मि॒त्रावरु᳚णा॒ भगं॒ मध्व᳚ः पवन्त ऊ॒र्मयः᳚ ।
वि॒दा॒ना अ᳚स्य॒ शक्म᳚भिः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ । मि॒त्रावरु᳚णा । भग᳚म् । मध्वः᳚ । प॒व॒न्ते॒ । ऊ॒र्मयः᳚ ।
वि॒दा॒नाः । अ॒स्य॒ । शक्म᳚॑भिः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

येषां यजमानानां मध्वः सोमस्योर्मयस्तरंगाः मित्रावरुणा मित्रावरुणौ देवौ भगं भगाख्यं देवं च प्रति पवन्ते क्षरन्ति । ते यजमानाः अस्य सोमस्य इमं सोमं विदाना जानन्तः शक्मभिः सुखैः संगच्छन्तइति शेषः ॥ ८ ॥

9.7.9
अ॒स्मभ्यं᳚ रोदसी र॒यिं मध्वो॒ वाज᳚स्य सा॒तये᳚ ।
श्रवो॒ वसू᳚नि॒ सं जि᳚तम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒स्मभ्य᳚म् । रो॒द॒सी॒ इति᳚ । र॒यिम् । मध्वः᳚ । वाज᳚स्य । सा॒तये᳚ ।
श्रवः᳚ । वसू᳚नि । सम् । जि॒त॒म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे रोदसी द्यावापृथिव्यौ युवां मध्वोदेवानां मोदयितुर्वाजस्य सोमात्मकस्यान्नस्य सातये लाभाय अस्मभ्यं काश्यपासितेभ्यः काश्यपदेवलेभ्योवा रयिं धनं श्रवोन्नंच वसूनि वासकान्यन्यान्यपि पश्वादीनि धनानि संजितं संजयतं प्रयच्छतमित्यर्थः ॥ ९ ॥

एते सोमाइति नवर्चं अष्टमं सूक्तं ऋष्याद्याः पूर्ववत् । अनुक्रान्तंच-एते सोमाइति । उक्तः सूक्तविनियोगः । ग्रावस्तोत्रे गाणगारिमतेनाभिरूप- करणे सोमेमृज्यमाने मृजन्तित्वेत्येषा । सूत्रितंच-अथापरमभिरूपं कुर्यादिति गाणगारिराप्यायस्वसमेतुतइति तिस्रो मृजन्तित्वादशक्षिपइति ।