अव्यो॒ वारे᳚ष्वस्म॒युः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अव्यः᳚ । वारे᳚षु । अ॒स्म॒॑युः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे सोम वृषा कामानां वर्षिता देवयुर्देवकामः अस्मयुरस्मत्कामश्च अव्यः अवेर्वारेषु वालेषु दशापवित्रे मन्द्रया मदकरया धारया पवस्व क्षर ॥ १ ॥
9 ऋचः
हे सोम वृषा कामानां वर्षिता देवयुर्देवकामः अस्मयुरस्मत्कामश्च अव्यः अवेर्वारेषु वालेषु दशापवित्रे मन्द्रया मदकरया धारया पवस्व क्षर ॥ १ ॥
हे इन्दो सोम त्वं इन्द्रईश्वरइतिकृत्वा त्यं तं मद्यं मदकरं मदं रसं अभिक्षर वर्ष । वाजिनोबलवतः अर्वतोश्वांश्चास्मदर्थं अभिक्षरेत्यर्थः ॥ २ ॥
हे सोम सुवानोभिषूयमाणस्त्वं पूर्व्यं प्रत्नं त्यं तं प्रसिद्धं मदं मदकरं रसं पवित्रे आसप्रन्तादभ्यर्ष अभिगमय । वाजं बलमस्मानभ्यर्ष । उतापिच श्रवोन्नमभ्यर्ष ॥ ३ ॥
द्रप्सासोद्रुतगतयः पुनानाः क्षरन्तः इन्दवः सोमाः प्रवता प्रवणेन मार्गेण आपोन आपइव इन्द्रं अन्वसरन् अनुगच्छन्ति आशत व्याप्नुवन्तिच ॥ ४ ॥
अत्यविं दशापवित्रमतिक्रम्य वनेरण्ये क्रीलन्तं वर्तमानं यं सोमं दशसंख्याका योषणः स्त्रियः अंगुलयइत्यर्थः । तथाच निगमान्तरं-तमीमण्वीःसमर्य- आगृभ्णन्तियोषणोदशेति । वाजिनं बलिनमत्यमिव अश्वमिव मृजन्ति पवित्रयन्ति उत्तरयासहान्वयः ॥ ५ ॥
वृषणं कामानांवर्षितारं देववीतये देवानां पानाय सुतमभिषुतं तं रसं भराय संग्रामाय गोभिः पयोभिः संसृज संयोजय ॥ ६ ॥
देवाय द्योतमानायेन्द्राय सुतोभिषुतो देवोद्योतमानः सोमोधारया पवते । क्षरति यद्यस्मादस्यसोमस्य पयः पिपयत् इन्द्रमाप्यायितवत् तस्माद्धा- रया पवतइत्यर्थः ॥ ७ ॥
यज्ञस्यात्मा आत्मभूतः सुतोभिषुतः सोमः सुष्वाणः यजमानेभ्यः कामान् प्रेरयन् रंह्या वेगेन पवते क्षरति प्रत्नं पुरातनं काव्यमात्मनः कवित्वं च निपाति अभिरक्षति ॥ ८ ॥
हे मदिष्ठ अतिशयेन मदकर सोम इन्द्रयुरिन्द्रकामस्त्वं वीतये इन्द्रस्य पानाय एव एवं मदं पुनानः क्षरन् गुहा गुहायां यज्ञशालायामित्यर्थः गिरश्चित् शब्दानपि दधिषे अभिषववेलायां उपरवेषु धारयसि करोषीत्यर्थः ॥ ९ ॥
असृग्रमिति नवर्चं सप्तमं सूक्तम् । असृग्रमित्यनुक्रान्तम् । असितोदेवलोवाऋषिः । तौच कश्यपगोत्रजौ । गायत्रंछन्दः । पवमानसोमोदेवता । उक्तोविनियोगः ।