नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 60

4 ऋचः

ऋषिः: अवत्सारः देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.60 - सम्पूर्णम्

1 / 4
ऋक्: 9.60.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (4)
9.60.1
प्र गा᳚य॒त्रेण᳚ गायत॒ पव᳚मानं॒ विच᳚र्षणिम् ।
इन्दुं᳚ स॒हस्र᳚चक्षसम् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । गा॒य॒त्रेण᳚ । गा॒य॒त॒ । पव᳚मानम् । वि॑च᳚र्षणिम् ।
इन्दु᳚म् । स॒हस्र᳚॑चक्षसम् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

विचर्षणिं विद्रष्टारं सहस्रचक्षसं बहुदर्शनं पवमानं पूयमानमिन्दुं सोमं गायत्रेण गायत्रना- मधेयेन साम्ना प्रगायत । हे स्तोतारो गानं कुरुत स्तुतेत्यर्थः ॥ १ ॥

9.60.2
तं त्वा᳚ स॒हस्र᳚चक्षस॒मथो᳚ स॒हस्र᳚भर्णसम् ।
अति॒ वार᳚मपाविषुः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
त्वम् । त्वा॒ । स॒हस्र᳚॑चक्षसम् । अथो॒ इति᳚ । स॒हस्र᳚॑भर्णसम् ।
अति᳚ । वार᳚म् । अ॒पा॒वि॒षुः॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम सहस्रचक्षसं बहुदर्शनं अथो अपिच सहस्रभर्णसं बहुभरणं तमभिषुतं त्वा त्वां वारं वालं दशापवित्रं अत्यपाविषुरृत्विजः पावयन्ति ॥ २ ॥

9.60.3
अति॒ वारा॒न्पव᳚मानो असिष्यदत्क॒लशा{4}᳚ अ॒भि धा᳚वति ।
इन्द्र᳚स्य॒ हार्द्या᳚वि॒शन् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अति᳚ । वारा᳚न् । पव᳚मानः । अ॒सि॒स्य॒द॒त् । क॒लशा᳚न् । अ॒भि । धा॒व॒ति॒ ।
इन्द्र᳚स्य । हार्दि᳚ । आ॒॑वि॒शन् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

पवमानः पूयमानः सोमो वारान् अवेः वालानत्यतिक्रम्यासिष्यदत्स्यंदते । अपिचेन्द्रस्य हार्दि हृदयमाविशन् द्रोणानभिधावत्यभिगच्छति ॥ ३ ॥

9.60.4
इन्द्र᳚स्य सोम॒ राध᳚से॒ शं प᳚वस्व विचर्षणे ।
प्र॒जाव॒द्रेत॒ आ भ᳚र ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्र᳚स्य । सो॒म॒ । राध᳚से । शम् । प॒व॒स्व॒ । वि॒॑च॒र्ष॒णे॒ ।
प्र॒जा॑व᳚त् । रेतः᳚ । आ । भ॒र॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे विचर्षणे विद्रष्टः सोम त्वमिन्द्रस्य राधसे राधनाय संसिध्यै शं सुखकरं रसं पवस्व क्षर । अपिचास्मभ्यं प्रजावत्पुत्राद्युपेतं रेतउदकमन्नं वा आभराहर प्रयच्छेत्यर्थः ॥ ४ ॥

तृतीयेनुवाके सप्त सूक्तानि तत्रायावीतीति त्रींशदृचं प्रथमं सूक्तममहीयुर्नामांगिरसऋषिः गायत्रीछन्दः पवमानःसोमो देवता । तथाचानुक्रान्तं—अयावीतीत्रिंशदमहीयुरिति । उक्तो- विनियोगः ।