नवमं मण्डलम् - सूक्तम् 57

4 ऋचः

ऋषिः: अवत्सारः देवता: पवमानः सोमः छन्दः: गायत्री

सूक्तम् 9.57 - सम्पूर्णम्

1 / 4
ऋक्: 9.57.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (4)
9.57.1
प्र ते॒ धारा᳚ अस॒श्चतो᳚ दि॒वो न य᳚न्ति वृ॒ष्टयः᳚ ।
अच्छा॒ वाजं᳚ सह॒स्रिण᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र । ते॒ । धाराः᳚ । अ॒स॒श्चतः᳚ । दि॒वः । न । य॒न्ति॒ । वृ॒ष्टयः᳚ ।
अच्छ᳚ । वाज᳚म् । स॒ह॒स्रिण᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सोम ते तव असश्चतः संगरहिताधाराः सहस्रिणमपरिमितसंख्याकं वाजमन्नमच्छास्म- दर्थं प्रयन्ति प्रगच्छन्ति । तत्रदृष्टान्तः—दिवोन वृष्टयः यथा द्युलोकात् वर्षधारा निःसंगाः व्रजानामपरिमितमन्नं प्रयन्ति तद्वदित्यर्थः ॥ १ ॥

9.57.2
अ॒भि प्रि॒याणि॒ काव्या॒ विश्वा॒ चक्षा᳚णो अर्षति ।
हरि᳚स्तुञ्जा॒न आयु᳚धा ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒भि । प्रि॒याणि᳚ । काव्या᳚ । विश्वा᳚ । चक्षा᳚णः । अ॒र्ष॒ति॒ ।
हरिः᳚ । तु॒ञ्जा॒नः । आयु᳚धा ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हरिर्हरितवर्णः सोमो विश्वा विश्वानि प्रियाणि देवानां प्रीतिकराणि काव्या काव्यानि कर्माणि चक्षाणः पश्यन् आयुधा स्वकीयान्यायुधानि तुंजानो राक्षसान्प्रति प्रेरयंश्चाभ्यर्षति यागं प्रति गच्छति ॥ २ ॥

9.57.3
स म᳚र्मृजा॒न आ॒युभि॒रिभो॒ राजे᳚व सुव्र॒तः ।
श्ये॒नो न वंसु᳚ षीदति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । म॒र्मृ॒जा॒नः । आ॒यु॑भिः᳚ । इभः᳚ । राजा᳚॑इव । सु॒॑व्र॒तः ।
श्ये॒नः । न । वंसु᳚ । सी॒द॒ति॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

सुव्रतः सुकर्मा ससोमः आयुभिर्मनुष्यैः ऋत्विग्भिर्मर्मृजानः शोध्यमानः इभोगतभयो रा- जेव यथा राजा । श्येनोन यथा च श्येनः तथा वंसूदकेषु वसतीवरीषु सीदति ॥ ३ ॥

9.57.4
स नो॒ विश्वा᳚ दि॒वो वसू॒तो पृ᳚थि॒व्या अधि᳚ ।
पु॒ना॒न इ᳚न्द॒वा भ᳚र ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सः । नः॒ । विश्वा᳚ । दि॒वः । वसु᳚ । उ॒तो इति᳚ । पृ॒थि॒व्याः । अधि᳚ ।
पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति᳚ । आ । भ॒र॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे इन्दो सोम पुनानः पवमानस्त्वं दिवोधि दिविस्थितानि उतो अपिच पृथिव्याअधि पृथिव्यां स्थितानि । अधीति सप्तम्यर्थानुवादः । विश्वा विश्वानि वसुवसूनि नोस्मभ्यमाभरा- हर ॥ ४ ॥

ततत्सइतिचतुरृचं चतुस्त्रिंशंसूक्तं ऋष्याद्याःपूर्ववत् । तरत्सइत्यनुक्रान्तम् । उक्तोविनियोगः ।