सं मा॒तृभि॒र्न शिशु᳚र्वावशा॒नो वृषा᳚ दधन्वे पुरु॒वारो᳚ अ॒द्भिः ।
मर्यो॒ न योषा᳚म॒भि नि᳚ष्कृ॒तं यन्त्सं ग᳚च्छते क॒लश᳚ उ॒स्रिया᳚भिः ॥
मर्यो॒ न योषा᳚म॒भि नि᳚ष्कृ॒तं यन्त्सं ग᳚च्छते क॒लश᳚ उ॒स्रिया᳚भिः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
सम् । मा॒तृ॑भिः᳚ । न । शिशुः᳚ । वा॒व॒शा॒नः । वृषा᳚ । द॒ध॒न्वे॒ । पु॒रु॒॑वारः᳚ । अ॒त्॑भिः ।
मर्यः᳚ । न । योषा᳚म् । अ॒भि । निः॒॑कृ॒तम् । यन् । सम् । ग॒च्छ॒ते॒ । क॒लशे᳚ । उ॒स्रिया᳚भिः ॥
मर्यः᳚ । न । योषा᳚म् । अ॒भि । निः॒॑कृ॒तम् । यन् । सम् । ग॒च्छ॒ते॒ । क॒लशे᳚ । उ॒स्रिया᳚भिः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
वावशानः देवान् कामयमानः वृषा कामानांवर्षकः अतएव पुरुवारः बहुर्भिर्वरणीयः सोमः अद्भिः मातृभूताभिः वसतीवरीभिः संदधन्वे संधार्यते । तत्रदृष्टान्तः—मातृभिर्नशि- शुः कामयमानः पुत्रोयथा मातृभिः पयःप्रदानेन संधार्यते । धविर्गत्यर्थः कर्मणिलिटिरूपम् । मर्योन मनुष्योयथा योषां युवतिं अभिगच्छति तद्वत् निष्कृतं संस्कृतं स्वस्थानं अभियन् अभिगच्छन् कलशे द्रोणाभिधाने अस्रियाभिरद्भिः गोविकारैः क्षीरादिभिर्वासंगच्छते । गमेरकर्मकात् समोगम्यृच्छीत्यात्मनेपदं ॥ २ ॥