प॒वित्र᳚वन्त॒ः परि॒ वाच᳚मासते पि॒तैषां᳚ प्र॒त्नो अ॒भि र᳚क्षति व्र॒तम् ।
म॒हः स᳚मु॒द्रं वरु᳚णस्ति॒रो द᳚धे॒ धीरा॒ इच्छे᳚कुर्ध॒रुणे᳚ष्वा॒रभ᳚म् ॥
म॒हः स᳚मु॒द्रं वरु᳚णस्ति॒रो द᳚धे॒ धीरा॒ इच्छे᳚कुर्ध॒रुणे᳚ष्वा॒रभ᳚म् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
प॒वित्र᳚॑वन्तः । परि᳚ । वाच᳚म् । आ॒स॒ते॒ । पि॒ता । ए॒षा॒म् । प्र॒त्नः । अ॒भि । र॒क्ष॒ति॒ । व्र॒तम् ।
म॒हः । स॒मु॒द्रम् । वरु᳚णः । ति॒रः । द॒धे॒ । धीराः᳚ । इत् । शे॒कुः॒ । ध॒रुणे᳚षु । आ॒॑रभ᳚म् ॥
म॒हः । स॒मु॒द्रम् । वरु᳚णः । ति॒रः । द॒धे॒ । धीराः᳚ । इत् । शे॒कुः॒ । ध॒रुणे᳚षु । आ॒॑रभ᳚म् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
पवित्रवन्तः पवित्रेण शोधकेन सामर्थ्येनयुक्ताः सोमस्य रश्मयः वाचं सोमस्थितां मा- ध्यमिकां वाचं पर्यासते पर्युपविशन्ति । सोमः अन्तरिक्षेतिष्ठतिखलु । सोमोवैराजागंधर्वेष्वा- सीदित्याम्नानात् । ततः प्रत्नः पुराणः एषां रश्मीनां पितायंसोमश्च व्रतं प्रकाशनात्मकं क- र्माभिरक्षति अवितं करोति । किंच वरुणः सर्वस्य स्वतेजसाच्छादकः सोयं सोमः महो- महत् समुद्रमन्तरिक्षनामैतत् महदन्तरिक्षं तैरश्मिभिः तिरोदधे अन्तर्हितमकरोत् सर्वंव्या- प्नोदितियावत् । तमिमं सोमं धीराः इत् इदवधारणे कर्मणि कुशलाः प्राज्ञाएव ऋत्विजः धरुणेषु सर्वस्य धारकेषु वसतीवर्याख्येषूदकेषु आरभं आरब्धुं शेकुः शक्रुवन्ति च रभेस्तु- मर्थे शकिणमुल्कमुलौइति कमल् लित्स्वरेण मध्योदात्तः ॥ ३ ॥