पि॒तुर्मा॒तुरध्या ये स॒मस्व᳚रन्नृ॒चा शोच᳚न्तः सं॒दह᳚न्तो अव्र॒तान् ।
इन्द्र᳚द्विष्टा॒मप᳚ धमन्ति मा॒यया॒ त्वच॒मसि᳚क्नीं॒ भूम᳚नो दि॒वस्परि᳚ ॥
इन्द्र᳚द्विष्टा॒मप᳚ धमन्ति मा॒यया॒ त्वच॒मसि᳚क्नीं॒ भूम᳚नो दि॒वस्परि᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
पि॒तुः । मा॒तुः । अधि᳚ । आ । ये । स॒म्॑अस्व᳚रन् । ऋ॒चा । शोच᳚न्तः । स॒म्॑दह᳚न्तः । अ॒व्र॒तान् ।
इन्द्र᳚॑द्विष्टाम् । अप᳚ । ध॒म॒न्ति॒ । मा॒यया᳚ । त्वच᳚म् । असि᳚क्नीम् । भूम᳚नः । दि॒वः । परि᳚ ॥
इन्द्र᳚॑द्विष्टाम् । अप᳚ । ध॒म॒न्ति॒ । मा॒यया᳚ । त्वच᳚म् । असि᳚क्नीम् । भूम᳚नः । दि॒वः । परि᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
पितुर्मातुः द्यावापृथिव्योः । द्यौर्मेपिताजनितानाभिरत्रबन्धुर्मेमातापृथिवीमहीयमित्या- दिषु । द्यावापृथिव्योः मातापितृत्वाम्नानात् । द्यावापृथिवीभ्यां ये सोमस्य रश्मयः अध्या समस्वरन् अधिकं प्रादुर्भूताअभवन् । तेऋचा ऋत्विग्भिः क्रियमाणया स्तुत्या शोचन्तो- दीप्यमानाः अव्रतान् कर्मरहितान् यजमानान् संदहन्तः सम्यक् विनाशयन्तः ते रश्मयः इन्द्रद्विष्टां इन्द्राय द्वेषकारिणीम् । क्तेचेति पूर्वपदप्रकृतिस्वरः । इन्द्रेणद्विष्टां वा असिक्नीम् । रात्रिनामैतत् । रात्रिवत् कृष्णरूपां त्वचं राक्षसमित्यर्थः । मायया कर्मणा प्रज्ञया वा भूमनोविस्तृताः भूलोकात् दिवस्परि द्युलोकाच्च अपधमन्ति अपगतं कुर्वन्ति अपघ्नन्ती- त्यर्थः ॥ ५ ॥