अ॒व॒क्र॒क्षिणं᳚ वृष॒भं य᳚था॒जुरं॒ गां न च᳚र्षणी॒सह᳚म् ।
वि॒द्वेष᳚णं सं॒वन᳚नोभयंक॒रं मंहि᳚ष्ठमुभया॒विन᳚म् ॥
वि॒द्वेष᳚णं सं॒वन᳚नोभयंक॒रं मंहि᳚ष्ठमुभया॒विन᳚म् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒व॒॑क्र॒क्षिण᳚म् । वृ॒ष॒भम् । य॒था॒ । अ॒जुर᳚म् । गाम् । न । च॒र्ष॒णि॒॑सह᳚म् ।
वि॒॑द्वेष᳚णम् । स॒म्॑वन᳚ना । उ॒भ॒य॒म्॑क॒रम् । मंहि᳚ष्ठम् । उ॒भ॒या॒विन᳚म् ॥
वि॒॑द्वेष᳚णम् । स॒म्॑वन᳚ना । उ॒भ॒य॒म्॑क॒रम् । मंहि᳚ष्ठम् । उ॒भ॒या॒विन᳚म् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
वृषभं यथा वृषभमिव अवक्रक्षिणं अवकर्षणशीलं शत्रूणां हिंसितारं अजुरं जरारहितं अहिंसितं वा गां न गामिव वृषभमिव चर्षणीसहं चर्षणीनां मनुष्याणां शत्रुभूतानामभिभवितारं विद्वेषणं विद्वेष्टारं शत्रूणां संवनना संवननं सम्यक्संभजनीयं स्तोतृभिः उभयंकरं निग्रहा- नुग्रहयोरुभयोः कर्तारम् मंहिष्ठं दातृतमम् उभयाविनं दिव्यपार्थिवलक्षणेन उभयविधधनेनोपेतं यद्वा स्थावरजङ्गमरूपेण द्विप्रकारेण रक्षितव्येनोपेतं अथवा उभयविधैः स्तोतृभिः यष्टृभिश्चोपेतम् । एवंविधमिन्द्रमित् स्तोतेत्यन्वयः ॥ २ ॥ चातुर्विशिकेहनि माध्यन्दिनसवने यच्चिद्धित्वेति प्रशास्तुर्वैकल्पिकोनुरूपःप्रगाथः सूत्रन्तुदाहृतम् ।