अ॒यं पु᳚ना॒न उ॒षसो॒ वि रो᳚चयद॒यं सिन्धु᳚भ्यो अभवदु लोक॒कृत् ।
अ॒यं त्रिः स॒प्त दु᳚दुहा॒न आ॒शिरं॒ सोमो᳚ हृ॒दे प᳚वते॒ चारु᳚ मत्स॒रः ॥
अ॒यं त्रिः स॒प्त दु᳚दुहा॒न आ॒शिरं॒ सोमो᳚ हृ॒दे प᳚वते॒ चारु᳚ मत्स॒रः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒यम् । पु॒ना॒नः । उ॒षसः᳚ । वि । रो॒च॒य॒त् । अ॒यम् । सिन्धु᳚॑भ्यः । अ॒भ॒व॒त् । ऊं॒ इति᳚ । लो॒क॒॑कृत् ।
अ॒यम् । त्रिः । स॒प्त । दु॒दु॒हा॒नः । आ॒॑शिर᳚म् । सोमः᳚ । हृ॒दे । प॒व॒ते॒ । चारु᳚ । म॒त्स॒रः ॥
अ॒यम् । त्रिः । स॒प्त । दु॒दु॒हा॒नः । आ॒॑शिर᳚म् । सोमः᳚ । हृ॒दे । प॒व॒ते॒ । चारु᳚ । म॒त्स॒रः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
अयं सोमः पुनानः पूयमानः उषसो विरोचयत् विविधं रोचयति । अयं सिंधुभ्यः स्यन्दमानेभ्योद्भ्यो वसतीवरीभ्यः अभवत् समृद्धोभवति उइतिपूरणः कीदृशोयं लोककृत् लोकानांकर्ता वर्षकत्वाद्रेतोधारकत्वाद्वास्यलोककृत्त्वम् । अयं सोमः त्रिःसप्त एकविंशतिंवा ऋत्विङ्मुखेन आशिरं दुदुहानः दुहानः दोहस्यप्रयोजकत्वात्कर्तुरुपचारः मत्सरोमदकरः चारु रमणीयं पवते क्षरति । किमर्थं हृदे हृदयाय हृदयगमनाय ॥ २१ ॥