आ यः पुरं॒ नार्मि᳚णी॒मदी᳚दे॒दत्य᳚ः क॒विर्न᳚भ॒न्यो॒३॒᳚ नार्वा᳚ ।
सूरो॒ न रु᳚रु॒क्वाञ्छ॒तात्मा᳚ ॥
सूरो॒ न रु᳚रु॒क्वाञ्छ॒तात्मा᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
आ । यः । पुर᳚म् । नार्मि᳚णीम् । अदी᳚देत् । अत्यः᳚ । क॒विः । न॒भ॒न्यः᳚ । न । अर्वा᳚ ।
सूरः᳚ । न । रु॒रु॒क्वान् । श॒त॑आ᳚त्मा ॥
सूरः᳚ । न । रु॒रु॒क्वान् । श॒त॑आ᳚त्मा ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
योऽग्निर्नार्मिणीं नर्मवतींयजमानानां संबंधिनीं उत्तरवेदिं यद्वा नृणांमनसिस्थितांयजमानानां- यज्ञार्थंयांभूमिंप्रत्यग्र्यागमनमनीषाविद्यतेतांपुरंतत्स्थानं आदीदेत् दीपयति कीदृशोऽयं अत्यः अपे- क्षितदेशंप्रत्यतनशीलः कविः क्रान्तदर्शी तत्रदृष्टान्तः—अर्वाअरणकुशलोनभन्योन नभस्याकाशेभवः नभस्वान्वायुरिव किंच शतात्मा ननारूपः शतंसहस्रमित्यपरिमितवचनः तत्तद्यजमानगृहापेक्षया आहवनीयगार्हपत्याद्यपेक्षयावानानारूपत्वं अथवामित्रवरुणभेदेन अग्नेर्मित्रादिरूपत्वं त्वमग्नेवरुणो- जायसेयत् इन्द्रंमित्रंवरुणमग्निमाहुरित्यादिश्रुतिषुप्रसिद्धम् अग्नेरेव इन्द्राद्यात्मकत्वमाहुरितिद्वितीय- मन्त्रस्यर्थः तादृशोयं सूरोन सूर्यइवरुरुक्वान् दीप्यमानः रुचदीप्तौ छान्दसस्यलिटःक्वसुः अतः सतादृ- शोऽग्निरस्ति उत्कृष्टंवर्ततइतिपूर्वत्रान्वयः ॥ ३ ॥