इन्द्रं᳚ मि॒त्रं वरु᳚णम॒ग्निमू॒तये॒ मारु᳚तं॒ शर्धो॒ अदि᳚तिं हवामहे ।
रथं॒ न दु॒र्गाद्व᳚सवः सुदानवो॒ विश्व᳚स्मान्नो॒ अंह᳚सो॒ निष्पि᳚पर्तन ॥
रथं॒ न दु॒र्गाद्व᳚सवः सुदानवो॒ विश्व᳚स्मान्नो॒ अंह᳚सो॒ निष्पि᳚पर्तन ॥
पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्र᳚म् । मि॒त्रम् । वरु᳚णम् । अ॒ग्निम् । ऊ॒तये᳚ । मारु᳚तम् । शर्धः᳚ । अदि᳚तिम् । ह॒वा॒म॒हे॒ ।
रथ᳚म् । न । दुः॒॑गात् । व॒स॒वः॒ । सु॒॑दा॒नवः॒ । विश्व᳚स्मात् । नः॒ । अंह᳚सः । निः । पि॒प॒र्त॒न॒ ॥
रथ᳚म् । न । दुः॒॑गात् । व॒स॒वः॒ । सु॒॑दा॒नवः॒ । विश्व᳚स्मात् । नः॒ । अंह᳚सः । निः । पि॒प॒र्त॒न॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
षोडशेऽनुवाके सप्तदशसूक्तानि । ततेंद्रमिति सप्तर्चं प्रथमं सूक्तम् । अत्रानुक्रम्यते । इंद्रं मित्रं सप्त त्रिष्टुबंतमिति । अनुवर्तमानत्वात्कुत्स ऋषिः । त्रितस्तु वाऽविशिष्टत्वात्तत्रैव विकल्पितो नानुवर्तते । अंत्या त्रिष्टुप् । शिष्टास्त्रिष्टुबंत परिभाषया जगत्यः । विश्वे देवा देवतेत्युक्तम् । विनियोगो लैंगिकः ॥
ऊतये रक्षणाय वयमिंद्रादीन्मारुतं शर्धो मरुत्समूहरूपं बलं च हवामहे । आह्वयामहे । वसवो निवासयितारः सुदानवः शोभनदाना इंद्रादयो विश्वस्मात्सर्वस्मादंहसः पापान्नोऽस्मान्निष्पपर्तन । निर्गमय्य पालयत । तत्र दृष्टांतः । रथं न दुर्गात् । गंतुमशक्यान्निम्नोन्नतात्स्थानात्सारथयो यथा रथं पालयंति । तद्वत् । पिपर्तन । पृ इत्येके । लोट तप्तनप्तनथनाश्चेति तस्य तनबादेशः । पित्त्वेन ङित्त्वाभावाद्गुणः । अर्तिपिपर्त्योश्चेत्यभ्यासस्येत्वं ॥ १ ॥