अ॒भि॒व्लग्य॒ यत्र᳚ ह॒ता अ॒मित्रा᳚ वैलस्था॒नं परि᳚ तृ॒ळ्हा अशे᳚रन् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒भि॒॑व्लग्य᳚ । यत्र᳚ । ह॒ताः । अ॒मित्राः᳚ । वै॒ल॒॑स्था॒नम् । परि᳚ । तृ॒ळ्हाः । अशे᳚रन् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेइन्द्र ऋतेनत्वदुद्देश्येनयज्ञेन बलेनोभेरोदसीद्यावापृथिव्यौपुनामिलोकद्वयं हिंसकानांतवायष्टृ- णांवा अपगमनेन पावयामि किंच भूलोके अनिन्द्राः इन्द्रविरहितानामाश्रयभूतामहीः उर्वीः अतए- वद्रुहः द्रोहिणामाधारभूतत्वात् स्वयमपिद्रोग्ध्रीः संदहामिसंभूयैकहेलयादहामि पुनस्ताएवविशेष्य- न्ते यत्रयासुभूमिषु अमित्राः शत्रवः अभिव्लग्य अभितोगत्वा हताः सर्वतःप्राप्ताः अस्माभिर्घातिता- वा व्लगतिर्गतिकर्मा छान्दसोधातुः तेसर्वेपरितृह्ळाः हिंसिताः तृहूहिंसार्थः ऊदित्त्वाद्यस्यविभाषेती- ट्प्रतिषेधः हिंसिताःसन्तः अशेरन् शयनंप्राप्ताः शेतेर्व्यत्ययेनपरस्मैपदं शीङोरुट् शीङःसार्वधातुकेगु- णः वैलस्थानं विलशब्दोगर्तसमानार्थः सचगर्तः श्मशानवचनः अतोऽयमपिश्मशानवाची अथवाबि- लसंबन्धिस्थानंनागलोकः तत्रवाअशेरन् यद्वा बिलक्षेपेइति धातुः घञर्थेकः स्वार्थिकोण् तत्रशवाः क्षिप्यन्तेइतिबैलस्थानंश्मशानं तत्रत्वयाहताः भूमिं श्मशानवत्कृत्वासर्वत्रशेरते तान्दहामीत्यर्थः ॥ १ ॥