श्रवणम्

1.103.6
भूरि᳚कर्मणे वृष॒भाय॒ वृष्णे᳚ स॒त्यशु᳚ष्माय सुनवाम॒ सोम᳚म् ।
य आ॒दृत्या᳚ परिप॒न्थीव॒ शूरो॑य᳚ज्वनो वि॒भज॒न्नेति॒ वेदः᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
भूरि᳚॑कर्मणे । वृ॒ष॒भाय᳚ । वृष्णे᳚ । स॒त्य॑शु᳚ष्माय । सु॒न॒वा॒म॒ । सोम᳚म् ।
यः । आ॒॑दृत्य᳚ । प॒रि॒प॒न्थी॑इ᳚व । शूरः᳚ । अय᳚ज्वनः । वि॒॑भज᳚न् । एति᳚ । वेदः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

भूरिकर्मणे बहुविधेन शत्रुवधादिरूपेण । कर्मणा युक्ताय वृषभाय वृषभवत्सर्वेषु देवेषु श्रेष्ठाय वृष्णे सेचनसमर्थाय सत्यशुष्मायावितथबलायेंद्राय तदर्थं सोमं सुनवाम । होमार्थं रसरूपं करवाम । शूरः शौर्योपेतो य इंद्र आदृत्य धनविषयमादरं कृत्वायज्वनोऽयजमानस्य वेदो धनं विभजन् । तस्मादयजमानाद्विभक्तं कुर्वन्नपहरन्नेति । यजमानेभ्यस्तद्धनं दातुं गच्छति । तत्र दृष्टांतः । परिपंथीव । यथा मार्गनिरोधकश्चोरो गच्छतां पुण्यपुरुषाणां धनं बलात्कारेणापहृत्य गच्छति । तद्वत् ॥ आदृत्य । दृङ् आदरेः । समासेऽनञ्पूर्वे क्त्वो ल्यप् । तस्य स्थानिवद्भावेन कृत्वे सति ह्रस्वस्य पितिकृतीति तुक् । परिपंथीव । छंदसि परिपंथिपरिपरिणौ पर्यवस्थातरि (पा ५-२-८९) इतीनिप्रत्ययांतो निपात्यते ॥ ६ ॥