श्रवणम्

1.156.3
तमु᳚ स्तोतारः पू॒र्व्यं यथा᳚ वि॒द ऋ॒तस्य॒ गर्भं᳚ ज॒नुषा᳚ पिपर्तन ।
आस्य᳚ जा॒नन्तो॒ नाम᳚ चिद्विवक्तन म॒हस्ते᳚ विष्णो सुम॒तिं भ᳚जामहे ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तम् । ऊं॒ इति᳚ । स्तो॒ता॒रः॒ । पू॒र्व्यम् । यथा᳚ । वि॒द । ऋ॒तस्य᳚ । गर्भ᳚म् । ज॒नुषा᳚ । पि॒प॒र्त॒न॒ ।
आ । अ॒स्य॒ । जा॒नन्तः᳚ । नाम᳚ । चि॒त् । वि॒व॒क्त॒न॒ । म॒हः । ते॒ । वि॒ष्णो॒ इति᳚ । सु॒॑म॒तिम् । भ॒जा॒म॒हे॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेस्तोतारः तमुतमेव विष्णुं पूर्व्यं पूर्वार्हं अनादिसंसिद्धं ऋतस्यगर्भं यज्ञस्यगर्भभूतं यज्ञात्मना उत्पन्नमित्यर्थः यज्ञोवैविष्णुरितिश्रुतेः । यद्वा ऋतस्योदकस्य गर्भंगर्भकारणंउदकोत्पादकमित्यर्थः अपएवससर्जादावितिस्मृतेः । एवंभूतंविष्णुं यथा विद जानीथ तथाजनुषाजन्मनास्वतएवकेनचि- द्वरलाभादिना पिपर्तन स्तोत्रादिनाप्रीणयत यावदस्यमाहात्म्यंजानीथतावदित्यर्थः विदेर्लटि मध्य- मबहुवचनं विदऋतस्येत्यत्र संहितायामृत्यकइतिप्रकृतिभावः किंच अस्यमहानुभावस्यविष्णोर्ना- मचित् सर्वैर्नमनीयमभिधानं सार्वात्म्यप्रतिपादकंविष्णुरित्येतन्नामजानन्तः पुरुषार्थप्रदमित्यधिग- च्छन्तआसमन्तात् विवक्तन वदत संकीर्तयत यद्वा नाम यज्ञनामनमन विष्णोरेव सर्वेषां स्वर्गापव- र्गसाधनाय इष्ट्याद्यात्मना द्रव्यदेवतात्मनावा परिणाममाजानन्तोयूयंविवक्तन ब्रूत स्तुत वचेर्लो- टिछान्दसःशपःश्लुः बहुलंछन्दसीत्यभ्यासत्येत्वम् पूर्ववत्तनादेशः इदानीं साक्षात्कृत्याह—हेविष्णो सर्वात्मकदेव महोमहतस्तेतवसुमतिंसुष्ठुमतिं शोभात्मिकांबुद्धिं वा आभजामहे सेवामहेवयंयजमा- नाः ॥ ३ ॥ अग्नीषोमप्रणयनेतमस्यराजेत्येषाप्रयोक्तव्या अग्नीषोमौप्रणेष्यत्स्वितिखण्डेसूत्रितम्—तमस्य- राजावरुणस्तमश्विनेत्यर्धर्चआरमेदिति ।