श्रवणम्

1.156.4
तम᳚स्य॒ राजा॒ वरु᳚ण॒स्तम॒श्विना॒ क्रतुं᳚ सचन्त॒ मारु᳚तस्य वे॒धसः᳚ ।
दा॒धार॒ दक्ष᳚मुत्त॒मम᳚ह॒र्विदं᳚ व्र॒जं च॒ विष्णु॒ः सखि᳚वा{4} अपोर्णु॒ते ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तम् । अ॒स्य॒ । राजा᳚ । वरु᳚णः । तम् । अ॒श्विना᳚ । क्रतु᳚म् । स॒च॒न्त॒ । मारु᳚तस्य । वे॒धसः᳚ ।
दा॒धार᳚ । दक्ष᳚म् । उ॒त्॑त॒मम् । अ॒हः॒॑विद᳚म् । व्र॒जम् । च॒ । विष्णुः᳚ । सखि᳚॑वान् । अ॒प॒॑ऊ॒र्णु॒ते ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

मरुतस्य मरुतांऋत्विजांसंघातोमारुतं तद्वतः मत्वर्थोलुप्यते मरुतांदेवानांसंबन्धिनोवावेधसः मेधाविनोऽस्ययजमानस्य तंप्रसिद्धं क्रतुंयागंयज्ञात्मकंविष्णुं यज्ञोवैविष्णुरितिश्रुतेः । राजाराजमा- नोवरुणः सचन्तसेवते तमेवक्रतुंयागंअश्विनाअश्विनौसचेते अन्येपिदेवाः सचन्तेसेवन्ते किंच विष्णुः सवनत्रयात्मनाव्याप्तोविष्णुः सखिवान् यजमानादिसखिभिर्युक्तः सन् उत्तमंउत्कृष्टतमंअहर्विदंअह- र्वेत्तारं स्वर्गोत्पादकमित्यर्थः दक्षंबलंफलप्रदानसामर्थ्यरूपंदाधारधृतवान् किंच व्रजंचमेघंच व्रज- इतिमेघनाम व्रजःचरुरितितन्नामसुपाठात् तंवृष्ट्युदकायअपोर्णुते अपगतावरणंकरोति आहुतिद्वा- रायज्ञस्यैववृष्ट्युत्पादकत्वात् यद्वा मारुतस्य मरुत्संघातस्य देवगणस्य वेधसःविधातुः स्रष्टुर्विष्णोः क्रतुंकर्मपालनादिरूपं वरुणादयःसचन्ते तदधीनत्वात् पालनस्य सच सखिवान् इन्द्रमरुदादिसहायो- पेतःसन् उक्तलक्षणं दक्षंवृष्ट्युत्पादमादिसामर्थ्यरूपंबलंदाधार तथाव्रजंचापोर्णुते ॥ ४ ॥