श्रवणम्

1.9.3
मत्स्वा᳚ सुशिप्र म॒न्दिभि॒ः स्तोमे᳚भिर्विश्वचर्षणे ।
सचै॒षु सव᳚ने॒ष्वा ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
मत्स्व᳚ । सु॒॑शि॒प्र॒ । म॒न्दि॑भिः᳚ । स्तोमे᳚भिः । वि॒श्व॒॑च॒र्ष॒णे॒ ।
सचा᳚ । ए॒षु । सव᳚नेषु । आ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे सुशिप्र हे शोभनहनो शोभननासिक वा । शिप्रे हनू नासिके वा (नि ६-१७) इति यास्केनोक्तत्वात् । तादृश हे इंद्र मंदिभिर्हर्षहेतुभिः स्तोमेभिः स्तोत्रैर्मत्स्व । हृष्टो भव । हे विश्वचर्षणे सर्वमनुष्ययुक्त । सर्वैर्यजमानैः । पूज्येत्यर्थः । तादृशेंद्र त्वमेषु यागगतेषु त्रिषु सवनेषु सचा देवैरन्यैः सहा गच्छेति शेषः ॥ मदि स्तुतीत्यस्य लोट्यनित्यमागमशासनमिति कृत्वेदितो नुम् धातोरिति नुम् न भवति । अनुदात्तेत्त्वात्तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशात् (पा ६-१-१८६) इति लसार्वधातुकानुदात्तत्वम् । धातुस्वर एव । संहितायां द्व्यचोऽतस्तिङः (पा ६-३-१३५) इति दीर्घत्वम् । सुशिप्रेत्यामंत्रितनिघातः । मंदिभिः । गत मंत्रे व्याख्यातम् । स्तोमेभिः । मन्प्रत्ययस्य नित्त्वादाद्युदात्त्वम् । बहुलं छंदसीति भिस ऐसादेशो न भवति । विश्वचर्षणे । निघातः । सचा । उक्तम् । एषु । ऊडिदमित्यादिना विभक्तेरुदात्तत्वं ॥ ३ ॥