यानी᳚न्द्राग्नी च॒क्रथु᳚र्वी॒र्या᳚णि॒ यानि᳚ रू॒पाण्यु॒त वृष्ण्या᳚नि ।
या वां᳚ प्र॒त्नानि᳚ स॒ख्या शि॒वानि॒ तेभि॒ः सोम᳚स्य पिबतं सु॒तस्य᳚ ॥
या वां᳚ प्र॒त्नानि᳚ स॒ख्या शि॒वानि॒ तेभि॒ः सोम᳚स्य पिबतं सु॒तस्य᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
यानि᳚ । इ॒न्द्रा॒ग्नी॒ इति᳚ । च॒क्रथुः᳚ । वी॒र्या᳚णि । यानि᳚ । रू॒पाणि᳚ । उ॒त । वृष्ण्या᳚नि ।
या । वा॒म् । प्र॒त्नानि᳚ । स॒ख्या । शि॒वानि᳚ । तेभिः᳚ । सोम᳚स्य । पि॒ब॒त॒म् । सु॒तस्य᳚ ॥
या । वा॒म् । प्र॒त्नानि᳚ । स॒ख्या । शि॒वानि᳚ । तेभिः᳚ । सोम᳚स्य । पि॒ब॒त॒म् । सु॒तस्य᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे इंद्राग्नी यानि वीर्याणि वृत्रवधादिरूपाणि चक्रथुः कृतवंतौ युवां यानि च रूपाणि निरूप्यमाणानि गवाश्वादीनि भूतजानानि कृतवंतौ । इंद्राग्निभ्यां हि सर्वं जगत्सृज्यते । इंद्रः सूर्यात्मना वृष्टिं सृजत्यग्निश्चाहुतिद्वारा वृष्ट्युत्पादकः । वृष्टेः सकाशात्सर्वे प्राणिन उत्पद्यंते । उतापि च यानि वृष्ण्यानि वृष्णिभवानि वृष्टिप्रदानादिरूपाणि कर्माणि कृतवंतौ । तथा वां युवयोः संबंधीनि प्रत्नानि चिरंतनानि शिवानि शोभनानि या यानि सख्या सखित्वानि संति । तेभिस्तैः सर्वैः सहितौ युवां सुतस्य सोमस्याभिषुतं सोमं पिबतं ॥ सख्या । सख्युर्भावः सख्यं सख्युर्य इति यप्रत्ययः । शेश्छंदसि बहुलमिति शेर्लोपः । तेभिः । बहुलं छंदसीति भिस ऐसभावः । सावेकाच इति प्राप्तस्य विभक्त्युदात्तत्वस्य न गोश्वन्साववर्णेति प्रतिषेधः ॥ ५ ॥