स॒मा॒नं व॒त्सम॒भि सं॒चर᳚न्ती॒ विष्व᳚ग्धे॒नू वि च᳚रतः सु॒मेके᳚ ।
अ॒न॒प॒वृ॒ज्या{4} अध्व᳚नो॒ मिमा᳚ने॒ विश्वा॒न्केता{4}॒ अधि᳚ म॒हो दधा᳚ने ॥
अ॒न॒प॒वृ॒ज्या{4} अध्व᳚नो॒ मिमा᳚ने॒ विश्वा॒न्केता{4}॒ अधि᳚ म॒हो दधा᳚ने ॥
पदपाठः (Word-by-word)
स॒मा॒नम् । व॒त्सम् । अ॒भि । स॒ञ्चर᳚न्ती॒ इति᳚ स॒म्॑चर᳚न्ती । विष्व᳚क् । धे॒नू इति᳚ । वि । च॒र॒तः॒ । सु॒मेके॒ इति᳚ सु॒॑मेके᳚ ।
अ॒न॒प॒॑वृ॒ज्यान् । अध्व᳚नः । मिमा᳚ने॒ इति᳚ । विश्वा᳚न् । केता᳚न् । अधि᳚ । म॒हः । दधा᳚ने॒ इति᳚ ॥
अ॒न॒प॒॑वृ॒ज्यान् । अध्व᳚नः । मिमा᳚ने॒ इति᳚ । विश्वा᳚न् । केता᳚न् । अधि᳚ । म॒हः । दधा᳚ने॒ इति᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
समानंएकमेववत्सं वत्सस्थानीयं पुत्रवद्धर्षहेतुमग्निमभि अभिमुखंसंचरन्ती संचरन्त्यौ द्वेधेनू अ- ग्निहितकरणेनप्रीणयित्र्यौ पत्नीयजमानलक्षणेधेनू विष्वग्विचरतः संचरतः स्तनपानदिसदृशेन्धनप्र- क्षेपसंमार्जनादिनासम्यक् वर्धयतइत्यर्थः कीदृश्यौते सुमेकेशोभनकर्माणैशोभनमेहनेवापरिचरणकुश- लेइत्यर्थः किंच अनपवृज्यान् अपवर्जनीयरहितान् नञ् सुभ्यामित्युत्तरपदान्तोदात्तत्वम् अध्वनः मार्गान् अग्नेःप्रान्तप्रदेशान् केशाद्यमेध्यरहितान् मिमाने संपादयित्र्यौ किंच विश्वान् केतान् सर्वाणि- प्रज्ञानानि प्रवर्धनविषयाणि महोमहान्ति अधिअधिकंदधानेधारयन्त्यौ ईदृश्यावध्वर्युयजमानरूपे जायापतिरूपेवाधेनू विष्वग्विचरतः ॥ ३ ॥