श्रवणम्

1.155.3
ता ईं᳚ वर्धन्ति॒ मह्य᳚स्य॒ पौंस्यं॒ नि मा॒तरा᳚ नयति॒ रेत᳚से भु॒जे ।
दधा᳚ति पु॒त्रो॑व᳚रं॒ परं᳚ पि॒तुर्नाम᳚ तृ॒तीय॒मधि᳚ रोच॒ने दि॒वः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
ताः । ई॒म् । व॒र्ध॒न्ति॒ । महि᳚ । अ॒स्य॒ । पौंस्य᳚म् । नि । मा॒तरा᳚ । न॒य॒ति॒ । रेत᳚से । भु॒जे ।
दधा᳚ति । पु॒त्रः । अव᳚रम् । पर᳚म् । पि॒तुः । नाम᳚ । तृ॒तीय᳚म् । अधि᳚ । रो॒च॒ने । दि॒वः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

ताः सोमरूपाः प्रसिद्धाआहुतयोयजमानेनहुताः ईंएतदस्येन्द्रस्य महिमहत् पौंस्यंपुंसः कर्मवक्ष्य- माणरूपंबलंवर्धन्ति वर्धयन्ति ईमित्यनर्थकोवा सचेन्द्रः सोमपानजनितं सामर्थ्यं मातरा द्यावापृथि- व्यौनिनयति नितरांप्रापयति किमर्थं रेतसेप्राणिनांपुत्राद्युत्पादनसामर्थ्याय भुजे तेषां भोगाय रक्ष- णायवा कुत्रेतितदुच्यते—दिवोद्योतमानस्यादित्यस्याअधिअधिकंरोचनेरोचमानेमण्डले नाम नमनं द्यावापृथिव्योः स्थापितंसामर्थ्यं पुत्रःपुरुचातासर्वोजनः पितुः पालकाद्विष्णोरनुग्रहात् यद्वा पितुः स्वोत्पादकात्स्वयमुत्पन्नंसत् अवरंनिकृष्टंनामपौत्रसंज्ञंपरंतत् उत्कृष्टं पुत्रइतिनामतदुभयापेक्षयातृती- यं पितेतिनामदधाति धारयति । त्रीणिवावरेतांसिपितापुत्रःपौत्रइतिश्रुतेः । अस्यायमर्थः अग्नौहुताः सोमाहुतयः आदित्यमण्डलंप्राप्यद्वादशात्मनः सवितुर्मूर्त्यन्तराविन्द्राविष्णूपोषयन्ति तुष्टौतौमेघद्वा- रावर्षतः तयावृष्ट्यासस्यादिद्वाराप्रजाः पुत्रपौत्रादिरूपेणवर्धयतइत्येवंमहानुभावाविन्द्राविष्णूइति ॥ ३ ॥