श्रवणम्

1.155.5
द्वे इद᳚स्य॒ क्रम᳚णे स्व॒र्दृशो᳚॑भि॒ख्याय॒ मर्त्यो᳚ भुरण्यति ।
तृ॒तीय᳚मस्य॒ नकि॒रा द᳚धर्षति॒ वय᳚श्च॒न प॒तय᳚न्तः पत॒त्रिणः᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
द्वे इति᳚ । इत् । अ॒स्य॒ । क्रम᳚णे॒ इति᳚ । स्वः॒॑दृशः᳚ । अ॒भि॒॑ख्याय᳚ । मर्त्यः᳚ । भु॒र॒ण्य॒ति॒ ।
तृ॒तीय᳚म् । अ॒स्य॒ । नकिः᳚ । आ । द॒ध॒र्ष॒ति॒ । वयः᳚ । च॒न । प॒तय᳚न्तः । प॒त॒त्रिणः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

अस्यस्वर्दृशः स्वर्गस्य सर्वस्यवाद्रष्टुर्विष्णोः द्वेइत् क्रमणे द्वेएवपदे मर्त्योमनुष्यः अभिख्यायसर्वभू- त्यादिनाप्रख्याय भुरण्यति गच्छति भजते भुरण्यतिःकण्ड्वादिर्गतिकर्मा भुरण्यतिशवतीतितत्कर्म- सुपाठात् प्रसिद्धत्वाद्भूलोकं वृष्ट्यागमनादन्तरिक्षंचेत्युभेक्रमणेजानाति अस्यविष्णोस्तृतीयंक्रमणं द्युलोकाख्यं कोऽपि मर्त्योनकिः नैवदधर्षति बृद्भ्यानाभिभवति ज्ञातुंनशक्नोतीत्यर्थः नकेवलं मनुष्यए- वअपितुवयश्चन वेत्तारोमरुतोऽपि कीदृशास्ते पतयन्तः सर्वत्रगमनसमर्थाः तथापतत्रिणः पतनशी- लागरुडादयोवायवोवा नकिरादधर्षति नैवशक्रुवन्ति धृषेर्लेट्यडागमः सत्यलोकस्यात्यंतविप्रकृष्टत्वे- न सर्वेषामविषयत्वादितिभावः ॥ ५ ॥