यु॒वमे॒तं च᳚क्रथु॒ः सिन्धु᳚षु प्ल॒वमा᳚त्म॒न्वन्तं᳚ प॒क्षिणं᳚ तौ॒ग्र्याय॒ कम् ।
येन᳚ देव॒त्रा मन᳚सा निरू॒हथु᳚ः सुपप्त॒नी पे᳚तथु॒ः क्षोद᳚सो म॒हः ॥
येन᳚ देव॒त्रा मन᳚सा निरू॒हथु᳚ः सुपप्त॒नी पे᳚तथु॒ः क्षोद᳚सो म॒हः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
यु॒वम् । ए॒तम् । च॒क्र॒तुः॒ । सिन्धु᳚षु । प्ल॒वम् । आ॒त्म॒न्॑वन्त᳚म् । प॒क्षिण᳚म् । तौ॒ग्र्याय᳚ । कम् ।
येन᳚ । दे॒व॒॑त्रा । मन᳚सा । निः॒॑ऊ॒हथुः᳚ । सु॒॑प॒प्त॒नि । पे॒त॒थुः॒ । क्षोद᳚सः । म॒हः ॥
येन᳚ । दे॒व॒॑त्रा । मन᳚सा । निः॒॑ऊ॒हथुः᳚ । सु॒॑प॒प्त॒नि । पे॒त॒थुः॒ । क्षोद᳚सः । म॒हः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेअश्विनौ युवंयुवांसिन्धुषुसमुद्रोदकेषुएतंप्लवं प्रसिद्धप्लुतिसाधनं प्लवंनावं आत्मन्वन्तं दार्ढ्य- वन्तं पक्षिणं पक्षवद्गतिसाधनरथवन्तं तौग्र्यायतुग्रनाम्नोराज्ञः पुत्राय भुज्युनाम्नेराज्ञेकंसुखकरंचक्रथुः तौग्र्योभुज्यूराजासमुद्रवर्तीससेनः परचक्रंप्रमथितुंप्रस्थितः तंप्रतीपबलान्यागत्यापातयन् सचप्रसाद- फलकराश्विनौस्तुत्वास्वात्मानंचररक्षेत्ययमितिहासोबहुधापूर्वंप्रपञ्चितः यद्वा कमितिपदपूरणः त- स्यजलसञ्चारिरथस्य सहायभूतान् बहून् रथादीनकुरुतमित्यर्थः अयमर्थस्तुतम् हथुर्नौभिःश्चतस्रो- नावस्त्रिभीरथैरित्यादिमन्त्रान्तरेषुप्रसिद्धः । येनयुष्मद्दत्तेनप्लवेनदेवत्रादेवेषुमध्येमनसानुग्रहयुक्त्या- बुद्ध्यायेनमनसेतिवायोज्यं निरूहथुः निर्गमनंकुरुथः तथासुपप्तनिशोभनपतनंयथाभवति सुपनौ- युवांमहोमहतःक्षोदसः उदकनामैतत् उदकात्पेतथुः तदधःपतथ उत्तरीतुम् ॥ ५ ॥