श्रवणम्

1.48.12
विश्वा᳚न्दे॒वा{4} आ व᳚ह॒ सोम᳚पीतये॒॑न्तरि᳚क्षादुष॒स्त्वम् ।
सास्मासु᳚ धा॒ गोम॒दश्वा᳚वदु॒क्थ्य१॒᳚मुषो॒ वाजं᳚ सु॒वीर्य᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
विश्वा᳚न् । दे॒वान् । आ । व॒ह॒ । सोम᳚॑पीतये । अ॒न्तरि᳚क्षात् । उ॒षः॒ । त्वम् ।
सा । अ॒स्मासु᳚ । धाः॒ । गो॑म᳚त् । अश्व᳚॑वत् । उ॒क्थ्य᳚म् । उषः᳚ । वाज᳚म् । सु॒॑वीर्य᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे उषस्त्वं सोमपीतये सोमपानायांतरिक्षादंतरिक्षलोकाद्विश्वान्सर्वान्देवाना वह । अस्मदीयं देवयजनदेशं प्रापय । हे उषः सा तादृशी त्वं गोमत् गोमंतं बहुभिर्गोभिर्युक्तमश्वावदश्वैरुपेतमुक्थ्यं प्रशस्यं सुवीर्यं शोभनवीर्योपेतं वाजमन्नमस्मासु धाः । निधेहि । स्थापयेत्यर्थः । धाः । दधातेश्चंदसि लुङ् लङ् लिटि इति प्रार्थनायां लुङ् । गातिस्थेति सिचो लुक् । बहुलुं छंदस्यमाङ्योगेऽपीत्यडभावः । गोमत् । अश्वावत् । मंत्रे सोमाश्वेंद्रियेति मतुपि दीर्घत्वम् । उभयत्र सुपां सुलुगिति विभक्तेर्लुक् । उक्थ्यम् । उक्थं स्तोत्रम् । तत्र भवमुक्थ्यम् । भवे छंदसीति यत् । सर्वे विधयश्चंदसि विकल्प्यंत इति यतोऽनाव इत्याद्युदात्तत्वाभावे तित्स्वरितमिति स्वरितत्वम् । उषः । आमंत्रिताद्युदात्तत्वम् । पादादित्वान्निघाताभावः । सुवीर्यम् । शोभनं वीर्यं यस्य । वीरवीर्यौ चेत्युत्तरपदाद्युदात्तत्वं ॥ १२ ॥