श्रवणम्

1.120.11
अ॒यं स᳚मह मा तनू॒ह्याते॒ जना{4}॒ अनु᳚ ।
सो॒म॒पेयं᳚ सु॒खो रथः᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒यम् । स॒म॒ह॒ । मा॒ । त॒नु॒ । ऊ॒ह्याते᳚ । जना᳚न् । अनु᳚ ।
सो॒म॒॑पेय᳚म् । सु॒॑खः । रथः᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे समह धनेन सहित हे रथ अयं पुरूवर्ती त्व मा मां तनु । विस्तारय । पुत्रपौत्रधनादिभिः समृद्धं कुरु । यद्वा । अयमयमानं त्वां प्राप्नुवंतं मामिति योज्यम् । स च सुखं शोभनावकाशः सुखहेतुर्वा रथो जनाननु स्तोतृजनेषु सोमपेयं सोमपानं प्रत्यूह्याते । उह्यते । अश्विभ्यां नीयते । अतोऽश्विभ्यां यद्दीयते तत्सर्वं रथ एव ददाद्दीति रथं संबोध्य प्रार्थना ॥ अयम् । इदोऽय् पुंसि (पा ७-२-१११) यद्वा । अय पय गतौ । पचाद्यच् । समह । मघमिति धननाम । मघेन सह वर्तत इति समघॆ । छांदसो वर्णविकारः । यद्वा । मह पूजायाम् । महयति पूजयतीति महो धनम् । पचाद्यच् । ऊह्याते । वह प्रापणे । कर्मणि लेट्याडागमः । यजादित्वात्संप्रसारणम् । तस्य छांदसो दीर्घः । अदुपदेशाल्लसार्वधातुकानुदात्तत्वे यक एव स्वरःशिष्यते । सोमपेयम् । पा पाने । अचो यदिति भावे यत् । ईद्यतीति ईकारादेशः । यतोऽनाव इत्याद्युदात्तत्वम् । कृदुत्तरपदप्रकृतिस्वरत्वं ॥ ११ ॥