स्त॒ना॒भुजो॒ अशि᳚श्वीः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
स्त॒न॒॑भुजः᳚ । अशि᳚श्वीः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे अश्विनौ अमित्रिणे । आमित्रं मित्रराहित्यम् । तद्वते कस्मै चिदपि शत्रवे नोऽस्मान्माभि धातम् । आभिमुख्येन मा स्थापयतम् । अपि च नोऽस्माकं गृहेभ्यः सकाशात्स्तनाभुजः स्तनैर्वत्सान्मनुष्यांश्च पालयंत्यो धेनवो गावोऽशिश्वेः शिशना वत्सेन विरहिता अस्मदीये गृहेऽशयाना वा सत्योऽकुत्र चिदस्माभिरगम्ये प्रदेशे मा गुः । मा गच्छंतु ॥ धातम् । धाञो माङि लुङि गातिस्थेति सिचो लुक् । न माङ्योग इत्यडभावः । अकुत्र । परादिश्छंदसि बहुलमित्युत्तरपदाद्युदात्तत्वम् । गुः । इण् गतौ । इणो गा लुङीति गादेशः । गातिस्थेति सिचो लुक् । आत इति झेर्जुस् । स्तनाभुजः । भुज पालनाभ्यवहारयोः । स्तनैर्भुंजंति पालयंतीति स्तनाभुजः । क्विप् । अन्येषामपि दृश्यत इति सांहितिको दीर्घः । अशिश्वीः । सख्यशिश्वीति भाषायाम् (पा ४-१-६२) इति छंदस्यपि व्यत्ययेन निपातनं द्रष्टव्यम् । यद्वा । शिशुरस्यास्तीति शश्वी । छंदसीवनिपाविति मत्वर्थीय ईकारः । नञ्समासेऽव्ययपूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् । वा छंदसीति पूर्वसवर्णदीर्घः । अथवा । शीङ् स्वप्ने । उत्सर्गश्छंदसीति किप्रत्ययः । द्विर्वचनह्रस्वते । एरनेकाच इति यण् । छांदसो वकारः । पूर्ववत्समासस्वरौ ॥ ८ ॥