गुहा॒ चर᳚न्ती॒ मनु᳚षो॒ न योषा᳚ स॒भाव᳚ती विद॒थ्ये᳚व॒ सं वाक् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
गुहा᳚ । चर᳚न्ती । मनु᳚षः । न । योषा᳚ । स॒भा॑व᳚ती । वि॒द॒थ्या᳚॑इव । सम् । वाक् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
सुधिता सुष्ठुनिहिता सुष्ठुहितावा लोकेघृताचीघृतंक्षरणशीलमुदकंअञ्चन्ती हिरण्यनिर्णिक् हितर- मणीयरूपा निर्णिगितिरूपनाम एवं रूपऋष्टिः विद्युदाख्यायुधविशेशोवा उपरान मेघमालेव यषुम- रुत्सुसंमिम्यक्ष म्यक्षतिर्गतिकर्मा सङ्गताभूत् मेघपङ्गिविद्युताविमे अपि सङ्गते इत्यर्थः मेघपङि- ऋर्विद्युच्चोभेदृष्टान्तेनविशेष्येते गुहानिगूढागुहायां वान्तरिक्षेचरन्ती तत्रदृष्टान्तः—मानुषोनयोषा मनुष्यस्य परिवृढादेर्महिषीवत् सायथासुवेषान्तः पुरएवमध्येचरितद्वत् किंसर्वदिवमिति नेत्याह— सभावती सभाजनसङ्घस्तद्वतीवर्षकाले आविर्भवन्तीत्यर्थः तत्रदृष्टान्तः—विदथ्यावागिव विदथो- यज्ञः तदर्हतीतिविदथ्या प्रैषस्तोत्रादिरूपावाक् सायथायज्ञसभांप्राप्याविर्भवतितद्वत् यद्वा विद- थ्यावेदनार्हाविवदमानयोर्वाक् सायथाभवति तद्वत् सैवंरूपायेषुमिम्यक्ष तेमरुतो देवयजनमागच्छ- न्त्वित्यर्थः ॥ ३ ॥