श्रवणम्

1.85.12
या व॒ः शर्म᳚ शशमा॒नाय॒ सन्ति᳚ त्रि॒धातू᳚नि दा॒शुषे᳚ यच्छ॒ताधि᳚ ।
अ॒स्मभ्यं॒ तानि᳚ मरुतो॒ वि य᳚न्त र॒यिं नो᳚ धत्त वृषणः सु॒वीर᳚म् ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
या । वः॒ । शर्म᳚ । श॒श॒मा॒नाय᳚ । सन्ति᳚ । त्रि॒॑धातू᳚नि । दा॒शुषे᳚ । य॒च्छ॒त॒ । अधि᳚ ।
अ॒स्मभ्य᳚म् । तानि᳚ । म॒रु॒तः॒ । वि । य॒न्त॒ । र॒यिम् । नः॒ । ध॒त्त॒ । वृ॒ष॒णः॒ । सु॒॑वीर᳚म् ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

मारुते पशौ या वः शर्मेति हविषो याज्या । प्रदानानामिति खंडे सूत्रितम् । अरा इवेदचरमा अहेव या वः शर्म शशमानाय संति । अ ३-७ । इति ॥

हे मरुतो वो युष्माकं संबंधीनि या यानि शर्म शर्माणि सुखानि गृहाणि वा । कीदृशानि । त्रिधातूनि पृथिव्यादिषु त्रिषु स्थानेष्ववस्थितानि शशमानाय युष्मान्स्तुभिर्भजमानाय दातुं संपादितानि । पूर्वोक्त लक्षणानि शर्माणि यानि संति यानि च दाशुषे हविर्दत्तवते यजमानायाधि यच्छत अधिकं प्रयच्छथ हे मरुतस्तानि सर्वाणि शर्माण्यस्मभ्यं वि यंत । विशेषेण प्रयच्छत । किंच हे वृषणः कामानां वर्षितारो मरुतो नोऽस्मभ्यं सुवीरं शोभनैर्वीरैः पुत्रादिभिर्युक्तं रयिं धनं धत्त । दत्त ॥ या । शेश्छंदसि बहुलमिति शेर्लोपः । शर्म । सुपां सुलुगिति जसो लुक् । शशमानाय । शश प्लुतगतौ । ताच्छीलिकश्चानश् । यच्छत । छांदसे लङि बहुलं छंदस्यमाङ्योगेऽपीत्यडभावः । यंत । यमेर्लोट बहुलं छंदसीति शपो लुक् । तप्तनप्तनथनाश्चेति तस्य तबादेश । अतस्तस्य पित्त्वेन ङुत्त्वाभावादनुदात्तोपदेशेत्यादिनानुनासिकलोपो न भवति । वृषणः । वा षपूर्वस्य निगव इत्युपधादीर्घाभावः । सुवीरम् । बहुव्रीहौ वीरवीर्यौ चेत्युत्तरपदाद्युदात्तत्वं ॥ १२ ॥