श्रवणम्

10.182.3
तपु᳚र्मूर्धा तपतु र॒क्षसो॒ ये ब्र᳚ह्म॒द्विष॒ः शर᳚वे॒ हन्त॒वा उ᳚ ।
क्षि॒पदश᳚स्ति॒मप᳚ दुर्म॒तिं ह॒न्नथा᳚ कर॒द्यज᳚मानाय॒ शं योः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तपुः᳚॑मूर्धा । त॒प॒तु॒ । र॒क्षसः᳚ । ये । ब्र॒ह्म॒॑द्विषः᳚ । शर᳚वे । हन्त॒वै । ऊं॒ इति᳚ ।
क्षि॒पत् । अश᳚स्तिम् । अप᳚ । दुः॒॑म॒तिम् । ह॒न् । अथ᳚ । क॒र॒त् । यज᳚मानाय । शम् । योः ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

तपुर्मूर्धा तापकशिरस्को बृहस्पती रक्षसो ये ब्रह्मद्विषो ब्राह्मनद्वेष्टारो राक्षसाः तान्राक्षसांस्तपतु। तापयतु। दहत्वित्यर्थः। किमर्थम् । शरवे शरुम् हिंसकं रक्षसामधिपतिं हन्तवै हन्तुम्। अनुचरान्पूर्वं नाशयतु पश्चादेनमपि नाशयत्वित्यर्थः। शॄ हिंसायामित्यस्माच्छॄस्वृस्निहीत्यादिनोप्रत्ययः। निदित्यनुवृत्तेराद्युदात्तत्वम्। क्रियाग्रहनं कर्तव्यमिति कर्मणः सम्प्रदानत्वाच्चतुर्थी। हन्तेस्तुमर्थे सेसेनिति तवैप्रत्ययः। अन्तश्च तवै युगपदित्याद्यन्तयोर्युगपदुदात्तत्वम्। उशब्दः पूरकः॥३॥