दशमं मण्डलम् - सूक्तम् 182

बृहस्पतिरिति तृचमेकत्रिंशं सूक्तं ब्रुहस्पतिदेवत्यं त्रैष्तुभम्। ब्रुहस्पतिपुत्रस्तपुर्मूर्धा नामर्षिः। तथाचानुक्रान्तम्। बृहस्पतिस्तपुर्मूर्धा बार्हस्पत्यो बार्हस्पत्यमिति। गतो विनियोगः॥

बृहस्पतिर्बृहतां देवानां पतिः पालयिता। तद्बृहतोः करपत्योश्चोरदेवतयोः सुट् तलोपश्च। म. ६-१-१५७। इति सुडागमस्तलोपश्च। उभे वनस्पत्यादिष्विति पूर्वोत्तरपदयोर्युगपत्प्रक्रुतिस्वरत्वम्। दुर्गहा दुर्गमनानां हन्ता स देवस्तिरो नयतु। तिरस्कर्तव्यानि पापान्यपसारयतु। अघशंसायास्माकमनर्थमाशंसमानाय पुरुशाय मन्म। मन्यतेर्दीप्तिकर्मणो मन्म। दीप्तमायुधं पुनर्नेषत्। नयतु। नयतेर्लेट्यडागमः। सिब्बहुलमिति सिप्। अपि चाशस्तिमयशस्विनं शत्रुं क्शिपतु। अस्मत्तः प्रेरयतु। दुर्मतिं दुर्बुद्धिं चापहन्। अपहन्तु। अथानन्तरं शं रोगाणां शमनं योर्भयानां यावनं च करत्॥१॥

पञ्चसु प्रयाजेषु द्वितीयः प्रयाजो नाराशंसदेवताकः। तस्मिन्प्रयाजे देवताभुतो नराशंसो नरैः शंसनीयोऽग्निर्नोऽस्मानवतु। रक्षतु। हवेश्वाह्वानेषु सत्वनुयाजः। त्रयोऽनुयाजाः। द्वितीयोऽनुयाजो नराशंसः। तस्यानुयाजस्य देवताभुतो नराशंसोऽग्निश्च नोऽस्माकं शं सुखकरोऽस्तु। ब्रुहस्पतिश्चाशस्तिं क्षिपदित्यादि पूर्ववत्॥२॥

तपुर्मूर्धा तापकशिरस्को बृहस्पती रक्षसो ये ब्रह्मद्विषो ब्राह्मनद्वेष्टारो राक्षसाः तान्राक्षसांस्तपतु। तापयतु। दहत्वित्यर्थः। किमर्थम् । शरवे शरुम् हिंसकं रक्षसामधिपतिं हन्तवै हन्तुम्। अनुचरान्पूर्वं नाशयतु पश्चादेनमपि नाशयत्वित्यर्थः। शॄ हिंसायामित्यस्माच्छॄस्वृस्निहीत्यादिनोप्रत्ययः। निदित्यनुवृत्तेराद्युदात्तत्वम्। क्रियाग्रहनं कर्तव्यमिति कर्मणः सम्प्रदानत्वाच्चतुर्थी। हन्तेस्तुमर्थे सेसेनिति तवैप्रत्ययः। अन्तश्च तवै युगपदित्याद्यन्तयोर्युगपदुदात्तत्वम्। उशब्दः पूरकः॥३॥