दशमं मण्डलम् - सूक्तम् 41

3 ऋचः

ऋषिः: सुहस्त्यो घौषेयः देवता: अश्विनौ छन्दः: जगती

सूक्तम् 10.41 - सम्पूर्णम्

1 / 3
ऋक्: 10.41.1
0:00 0:00
▶ सर्वाणि ऋक्कानि (3)
10.41.1
स॒मा॒नमु॒ त्यं पु᳚रुहू॒तमु॒क्थ्यं१॒᳚ रथं᳚ त्रिच॒क्रं सव᳚ना॒ गनि᳚ग्मतम् ।
परि᳚ज्मानं विद॒थ्यं᳚ सुवृ॒क्तिभि᳚र्व॒यं व्यु᳚ष्टा उ॒षसो᳚ हवामहे ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
स॒मा॒नम् । ऊं॒ इति᳚ । त्यम् । पु॒रु॒॑हू॒तम् । उ॒क्थ्य᳚म् । रथ᳚म् । त्रि॒॑च॒क्रम् । सव᳚ना । गनि᳚ग्मतम् ।
परि᳚॑ज्मानम् । वि॒द॒थ्य᳚म् । सु॒वृ॒क्ति॑भिः᳚ । व॒यम् । वि॑उ᳚ष्टौ । उ॒षसः᳚ । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अश्विनौ युवयोः समानमु साधारणमेव त्यं तं पुरुहूतं बहूभिराहुतं उक्थ्यं प्रशस्यं त्रिचक्रं सवना सवनानि यज्ञान् गनिग्मतं प्रतिगच्छंतं परिज्मानं परितोगंतारं विदथ्यं यज्ञहितं रथं उषसोव्युष्टौ सुवृक्तिभिः सुष्ठु दोषवर्जिताभिः स्तुतिभिः वयं हवामहे आह्व- यामः ॥ १ ॥

10.41.2
प्रा॒त॒र्युजं᳚ नास॒त्याधि᳚ तिष्ठथः प्रात॒र्यावा᳚णं मधु॒वाह᳚नं॒ रथ᳚म् ।
विशो॒ येन॒ गच्छ᳚थो॒ यज्व᳚रीर्नरा की॒रेश्चि᳚द्य॒ज्ञं होतृ᳚मन्तमश्विना ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्रा॒तः॒॑युज᳚म् । ना॒स॒त्या॒ । अधि᳚ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । प्रा॒तः॒॑यावा᳚नम् । म॒धु॒॑वाह᳚नम् । रथ᳚म् ।
विशः᳚ । येन᳚ । गच्छ᳚थः । यज्व᳚रीः । न॒रा॒ । की॒रेः । चि॒त् । य॒ज्ञम् । होतृ᳚॑मन्तम् । अ॒श्वि॒ना॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेनासत्या नासत्यभूतौ सत्यस्य प्रणेतारौ वा नरा नेतारावश्विनौ युवां प्रातर्युजं प्रातः- काले अश्वैर्युज्यमानं प्रातर्यावाणं प्रातर्गंतारं मधुवाहनं मधुनोमृतस्य वाहकं तंरथं अधि- तिष्ठथः आरोहथइत्यर्थः । यज्वरीर्यजनशीलाः विशः प्रजाः येन रथेन गच्छथः येन च कीरेश्चित् स्तोतुरपि होतृमंतं ऋत्विगूयुक्तं यज्ञं गच्छथः ॥ २ ॥

10.41.3
अ॒ध्व॒र्युं वा॒ मधु᳚पाणिं सु॒हस्त्य᳚म॒ग्निधं᳚ वा धृ॒तद᳚क्षं॒ दमू᳚नसम् ।
विप्र᳚स्य वा॒ यत्सव᳚नानि॒ गच्छ॒थो॑त॒ आ या᳚तं मधु॒पेय᳚मश्विना ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒ध्व॒र्युम् । वा॒ । मधु᳚॑पाणिम् । सु॒॑हस्त्य᳚म् । अ॒ग्निध᳚म् । वा॒ । धृ॒त॑द᳚क्षम् । दमू᳚नसम् ।
विप्र᳚स्य । वा॒ । यत् । सव᳚नानि । गच्छ᳚थः । अतः᳚ । आ । या॒त॒म् । म॒धु॒॑पेय᳚म् । अ॒श्वि॒ना॒ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अश्विनौ युवां मधुपाणिं सोमपाणिमध्वर्युं वा सुहस्त्यं ुहस्त्यनामानमृषिं मां धृत दक्षं धृतबलं दमूनसं दानमनसं अग्निधं वा ऋत्विग्विशेषमायातम् । तदेवदर्शयति—यत् य- द्यपि विप्रस्यान्यस्य मेधाविनः सवनानि यज्ञान् गच्छथः तथाप्यतः तेभ्योयज्ञेभ्योमधुपेय- मस्माकं सोमात्मकं पेयमायातमन्वागच्छतं ॥ ३ ॥

अस्तेवेत्येकादशर्चं त्रयोदशं सूक्तं आंगिरस्य कृष्णाख्यस्यार्षं त्रैष्टुभमैंद्रम् । अनुक्रांतंच—अस्तेवैकादश कृष्णइति । आभिप्लविकेषूक्थेषु स्तोमवृद्धौइदं सूक्तं ब्राह्मणाच्छंसिनआवापा- र्थं सूत्रितंच—यज्ञेदिवइतिसूक्ते अस्तेवसुप्रतरमिति ।