दशमं मण्डलम् - सूक्तम् 169

मयोभूरिति। चतुरृचमष्टादशं सूक्तं कक्षीवद्गोत्रस्य शबरस्यर्षम् त्रैष्टुभम् गोदेवत्यम्। अनुक्रान्तं च। मयोभूः शबरः काक्षीवतो गव्यमिति। घासाय वनं प्रतिष्ठमाना गा आदितो द्वाभ्यामभिमन्त्रणीयाः। सूत्रितं च। गाः प्रतिष्ठमाना अनुमन्त्रयेत मयोभूर्वातो अभि वातूस्रा इति द्वाभ्याम् । आ. गृ. २-१०-५। इति॥

वातो वायुर्मयोभूः सुखस्य भावयिता सन्नुस्रा गा अभि वातु। अभिगच्छतु। ताश्च गाव ऊर्जस्वती रसवतीरोषधीर्बलवन्ति तृणान्या रिशन्ताम्। अभितः स्वादयन्तु। तथा पीवस्वतीः प्रवृद्धा जीवधन्या जीवानां प्राणयित्रीरपश्च पिबन्तु। हे रुद्र ज्वरादिरोगस्य प्रेक्षणेन संहर्तर्देव पद्वते पादयुक्तायावसायान्नाय गोरूपाय मृळ। उपदयां कुरु। मा बाधस्वेत्यर्थः॥१॥

या गावः सरूपाः समानरूपा याश्च विरूपा विभिन्नरूपा याश्चैकरूपा एकेनैव वर्णेनोपेता यासां च गवां नामानीडे रन्तेऽदित इत्यादीनीष्ट्या यागेन हेतुनाग्निर्वेद जानाति याश्च गा अङ्गिरस ऋषयस्तपसा पशुप्राप्तिसाधनेन चित्रायागादिलक्षणेनेहास्मिंल्लोके चक्रुः कृतवन्तः ताभ्यः सर्वाभ्यो गोभ्यो हे पर्जन्य महि महच्छर्म सुखं यच्छ। प्रदेहि॥२॥

द्वाभ्यां सायं गृहमागच्छन्तीर्गा अनुमन्त्रयेत। सूत्र्यते हि। या देवेषु तन्वमैरयन्तेति च सूक्तशेशम्। आगावीयमेके। आ. गृ/ २-१०-६,७। इति॥

या गावो देवेषु यष्टव्येषु तन्वमात्मीयं शरीरमैरयन्त हवीरूपेण प्रेरयन्ति यासां च गवां विश्वा सर्वाणि रूपाणि रूप्यमाणानि क्षीरादीनि श्रयणद्रव्याणि सोमोवेद जानाति अस्मभ्यमस्मदर्थं पयसा क्षीरेण पिन्वमाना वर्धमानाः अत एव प्रजावतीः प्रजाभिर्वत्सैरुपेतास्ता गा हे इन्द्र गोष्ठेऽस्मदीये रिरीहि। गमय। री गतिरेषनयोः। छान्दसो विकरणस्य श्लुः॥३॥

प्रजापतिर्विधाता मह्यं स्तोत्र एता गा रराणः प्रयच्छन्। रातेर्व्यत्ययेन शानच्। छान्दसः शपः श्लुः। अभ्यस्तानामादिरित्याद्युदात्तत्वम्। विश्वैः सर्वैर्देवैः पितृभिश्च सम्विदान ऐकमत्यं गतः सन् शिवाः सतीः कल्याणीर्भवन्तीर्गा नोऽस्माकं गोष्ठं व्रजमुप गोष्ठसमीपेऽकः। करोतु। तासां गवां प्रजया सन्तानेन वयं सं सदेम। सङ्गच्छेमहि। सदेराशिषि लिङि लिङ्याशिष्यङ्॥४॥