वात᳚स्य॒ नु म᳚हि॒मानं॒ रथ᳚स्य रु॒जन्ने᳚ति स्त॒नय᳚न्नस्य॒ घोषः᳚ ।
दि॒वि॒स्पृग्या᳚त्यरु॒णानि᳚ कृ॒ण्वन्नु॒तो ए᳚ति पृथि॒व्या रे॒णुमस्य᳚न् ॥
दि॒वि॒स्पृग्या᳚त्यरु॒णानि᳚ कृ॒ण्वन्नु॒तो ए᳚ति पृथि॒व्या रे॒णुमस्य᳚न् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
वात᳚स्य । नु । म॒हि॒मान᳚म् । रथ᳚स्य । रु॒जन् । ए॒ति॒ । स्त॒नय᳚न् । अ॒स्य॒ । घोषः᳚ ।
दि॒वि॒॑स्पृक् । या॒ति॒ । अ॒रु॒णानि᳚ । कृ॒ण्वन् । उ॒तो इति᳚ । ए॒ति॒ । पृ॒थि॒व्या । रे॒णुम् । अस्य᳚न् ॥
दि॒वि॒॑स्पृक् । या॒ति॒ । अ॒रु॒णानि᳚ । कृ॒ण्वन् । उ॒तो इति᳚ । ए॒ति॒ । पृ॒थि॒व्या । रे॒णुम् । अस्य᳚न् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
वातस्येति चतुरृचं सप्तदशं सूक्तं वातगोत्रस्यानिलाख्यस्यार्षं त्रैष्टुभं वायुदेवताकम् । तथा चानुक्रान्तम्। वातस्यानिलो वातायनो वायव्यमिति। गतो विनियोगः॥
वातस्य वायो रथस्य रंहणशीलस्य महिमानं माहात्म्यं नु क्शिप्रं प्रब्रवीमि। अस्य वायोर्घोषः शब्दः स्तनयन् गिरिगह्वरादिषु विविधं शब्दमुत्पादयन् रुजन् सर्वं स्थावरजङ्गमजातं भञ्जन्नेति। गच्छति। स च वायुर्दिविस्पृग्दिवमाकांशं स्पृशन् व्याप्नुवन्नरुणान्यरुणवर्णानि विकृतरूपाणि दिगन्तराणि कृण्वन्कुर्वन्याति। प्राप्नोति। उतो अपि च पृथिव्या भूमे रेणुं पांसुमस्यन् गृहीत्वा सर्वत्र विक्षिपन्नेति। गच्छति। अत एवारुणानि कृण्वन्नित्युक्तम्॥१॥