प्रो आ᳚रत मरुतो दु॒र्मदा᳚ इव॒ देवा᳚स॒ः सर्व᳚या वि॒शा ॥
पदपाठः (Word-by-word)
प्रो इति᳚ । आ॒र॒त॒ । म॒रु॒तः॒ । दु॒र्मदाः᳚॑इव । देवा᳚सः । सर्व᳚या । वि॒शा ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
पर्वतान् मेरुहिमवदादीन् प्रवेपयंति । मरुतः प्रकर्षेण कंपयंति । वनस्पतीन् । वटांश्चाश्वत्थादींश्च विंचंति । परस्परवियुक्तान्कुर्वंति । हे मरुतो देवासो देवां सर्वयां विशा प्रजया सहिता यूयं फ्रो आरत । प्रकर्षेणैव सर्वतो गच्छत । तत्र दृष्टांतः । दुर्मदा इव । यथा मदोन्मत्ताः स्वेच्छया सर्वतः क्रीडंति तद्वत् ॥ वेपयंति । टुवेपृ कंपने । वेपमानान् प्रयुंजते । हेतुमण्णिच् । विंचंति विचिर् पृथग्भावे । रुधादित्वात् श्नम् । श्नसोरल्पोप इत्यकारलोपः । वनस्पतीन् । वनानां पतयो वनस्पतयः । पारस्करादित्वात्सुट् । वनस्पतिशब्दावाद्युदात्तौ । उभे वनस्पत्यादिषु युगपदिति पूर्वोत्तरपदयोर्युगपत्प्रकृतिस्वरत्वम् । आरत । ऋ गतौ । लङि मध्यमबहुवचने बहुलं छंदसीति शपो लुगभावः । यद्वा लुङ् । सर्तिशास्त्यर्तिभ्यश्च (पा ३-१-५६) इत्यङ् । आडजादीनामित्याडागमः । आटश्च (पा ६-१-९०) इति वृद्धिः । देवासः । अमंत्रिताद्युदात्तत्वम् । सर्वया । सर्वस्य सुपि (पा ६-१-१९१) इत्याद्युदात्तत्वम् । विशा । सावेकाच इति विभक्तेरुदात्तत्वं ॥ १८ ॥ ५ ॥