यो धृ॒ष्णुना॒ शव᳚सा॒ रोद᳚सी उ॒भे वृषा᳚ वृष॒त्वा वृ᳚ष॒भो न्यृ॒ञ्जते᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
यः । धृ॒ष्णुना᳚ । शव᳚सा । रोद᳚सी॒ इति᳚ । उ॒भे इति᳚ । वृषा᳚ । वृ॒ष॒॑त्वा । वृ॒ष॒भः । नि॒॑ऋ॒ञ्जते᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे अध्वर्यो शाकिने शक्तियुक्ताय शचीवते प्रज्ञावते शक्रायेंद्रायार्च । एवंविधमिंद्र पूजय । किंच स्तुतीः शृण्वंतं समीचीनेयं स्तुतिरिति जानंतं तमिंद्रं महयन् पूजयन्नभिष्टुहि । अभिमुख्येन तस्य स्तोत्रं कुरु य इंद्रो धृष्णुना शत्रूणां धर्षकेण शवसा बलेनोभे रोदसी द्यावापृथिव्यौ न्यृंजते नितरां प्रसाधयति । ऋंजतिः प्रसाधनकर्मा (नि ६-२१) इति यास्कः । स इंद्रो वृषा सेचनसमर्थो वृषत्वा वृषत्वेनानेनैव सेचनसामर्थ्येन वृषभो वर्षिता कामानां यद्वा वृष्ट्युदकानां ॥ अर्च । शपः पित्त्वा दनुदात्तत्वे धातुस्वरः । द्व्यचोऽतस्तिङ इति दीर्घत्वम् । शाकिने । शक्तिः शाकः । शक्लृशक्तौ । भावे घञ् । मत्वर्थीय इनिः । क्रियाग्रहणं कर्तव्यमिति कर्मणः संप्रदानत्वाच्चतुर्थी । अभिष्वुहि । स्तौतेरदादित्वाच्छपो लुक् । उपसर्गात्सुनोतीति षत्वम् । ष्वुना ष्वुरिति ष्टुत्वम् । वृषत्वा । सुपां सुलुगिति विभक्तेराकारः । न्यृंजते । ऋजि भृजी भर्जनॆ । इदित्त्वान्नुम् । शपि प्राप्ते व्यत्ययेन शः ॥ २ ॥