वि॒श्वत᳚श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो᳚मुखो वि॒श्वतो᳚बाहुरु॒त वि॒श्वत᳚स्पात् ।
सं बा॒हुभ्यां॒ धम᳚ति॒ सं पत᳚त्रै॒र्द्यावा॒भूमी᳚ ज॒नय᳚न्दे॒व एकः᳚ ॥
सं बा॒हुभ्यां॒ धम᳚ति॒ सं पत᳚त्रै॒र्द्यावा॒भूमी᳚ ज॒नय᳚न्दे॒व एकः᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
वि॒श्वतः᳚॑चक्षुः । उ॒त । वि॒श्वतः᳚॑मुखः । वि॒श्वतः᳚॑बाहुः । उ॒त । वि॒श्वतः᳚॑पात् ।
सम् । बा॒हु॑भ्या᳚म् । धम᳚ति । सम् । पत᳚त्रैः । द्यावा॒भूमी॒ इति᳚ । ज॒नय᳚न् । दे॒वः । एकः᳚ ॥
सम् । बा॒हु॑भ्या᳚म् । धम᳚ति । सम् । पत᳚त्रैः । द्यावा॒भूमी॒ इति᳚ । ज॒नय᳚न् । दे॒वः । एकः᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
अनया सर्वात्मकत्वेन कुलालादिविलक्षणत्वादधिष्ग्ठानाद्यभावेऽपि स्रष्टुं शक्नोतीत्याह। विश्वतश्चक्षुः सर्वतो व्याप्तचक्षुः। उतापि च विश्वतो मुखः। तथा विश्वतो बाहुः। उतापि च विश्वतस्पात्। स एवं विधः परमेश्वरः स्वस्मिंस्त्रैलोक्यमुत्पादयतीत्यर्थः। कथमिति उच्यते। बाहुभ्यां दिवं सं धमति। धमतिर्गरिकर्मा। सम्यक् प्रेरयति। तथा पतत्रैर्गमनशीलैः पाद्यैः पृथिवीं सं धमतीति। उभयोरेव श्रवणं प्राधान्याभिप्रायम् । एवं द्यावाभूमी जनयन् दिवं च पृथिवीं चोत्पादयन्देवो द्योतमानः स्वयं प्रकाशः परमेश्वरः एकोऽसहाय एव वर्तते॥३॥