उत्ते॒ वय᳚श्चिद्वस॒तेर᳚पप्त॒न्नर᳚श्च॒ ये पि᳚तु॒भाजो॒ व्यु᳚ष्टौ ।
अ॒मा स॒ते व᳚हसि॒ भूरि᳚ वा॒ममुषो᳚ देवि दा॒शुषे॒ मर्त्या᳚य ॥
अ॒मा स॒ते व᳚हसि॒ भूरि᳚ वा॒ममुषो᳚ देवि दा॒शुषे॒ मर्त्या᳚य ॥
पदपाठः (Word-by-word)
उत् । ते॒ । वयः᳚ । चि॒त् । व॒स॒तेः । अ॒प॒प्त॒न् । नरः᳚ । च॒ । ये । पि॒तु॒॑भाजः᳚ । वि॑उ᳚ष्टौ ।
अ॒मा । स॒ते । व॒ह॒सि॒ । भूरि᳚ । वा॒मम् । उषः᳚ । दे॒वि॒ । दा॒शुषे᳚ । मर्त्या᳚य ॥
अ॒मा । स॒ते । व॒ह॒सि॒ । भूरि᳚ । वा॒मम् । उषः᳚ । दे॒वि॒ । दा॒शुषे᳚ । मर्त्या᳚य ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
तेतवव्युष्टौसत्यां वयश्चित् गमनवन्तःपक्षिणोऽपि चिदित्येषोऽपिशब्दार्थः निपातानामनेकार्थ- त्वात् उच्चावचेष्वर्थेषुनिपतन्तीतियास्केनोक्तत्वात् वसतोर्निवासस्थानान्नीडादेरुत् ऊर्ध्वं अपप्तन् पतन्ति पूर्ववाक्येगृहंगृहमुपतिष्ठातेअग्निरित्युक्तत्वात्तदपेक्षयापिशब्दः किंच नरश्चमनुष्याश्च पितु- भाजः अन्नवन्तः अन्नार्थिनः कृषिवाणिज्यादिकर्तारः स्वस्वव्यापारार्थमुत् उन्मुखाः अपप्तन् गच्छ- न्ति तथाचमन्त्रान्तरं—पद्वदीयतउत्पातयतिपक्षिणइति । एवंव्युष्टौसत्यां हेदेवि देवनशीलेउषो- देवते अमागृहे देवयजनाख्ये सते तिष्ठते यजमानायतदार्थं अमेतिगृहनाम अमादमइतितन्नामसुपठि- तत्वात् यद्वा अमासहहूयमानेनाग्निनासह निवसतेयजमानाय अमावसेतामित्यादौ सहार्थेप्रयोगात् मर्त्यायमनुष्यायदाशुषेहविर्दत्तवतेयजमानाय भूरिवामं बहुशोभनं धनं वहसिप्रापयसि ॥ १२ ॥