प्रति॒ यदीं᳚ ह॒विष्मा॒न्विश्वा᳚सु॒ क्षासु॒ जोगु᳚वे ।
अग्रे᳚ रे॒भो न ज᳚रत ऋषू॒णां जूर्णि॒र्होत᳚ ऋषू॒णाम् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
प्रति᳚ । यत् । ई॒म् । ह॒विष्मान् । विश्वा᳚सु । क्षासु᳚ । जोगु᳚वे ।
अग्रे᳚ । रे॒भः । न । ज॒र॒ते॒ । ऋ॒षू॒णाम् । जूर्णिः᳚ । होता᳚ । ऋ॒षू॒णाम् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेउद्गात्रादयः स्तोतारः वोयुष्माकंसंबन्धिस्तोमः स्तोत्रंअग्नयेप्रबभूतु प्रीणयितुंसमर्थंभवतु छान्द- सःशपःश्लुः अत्वंचाभ्यासस्य भूसुवोस्तिङीतिगुणाभावःकीदृशायाग्नये महेमहतेपूज्याय सहसा परा- भिभवसामर्थ्येन सहस्वते तद्वते उषर्बुधे उषः कालेप्रबुध्यमानाय अहरादीनांपत्यादिषूपसंख्यानमि- तिरुत्वं पशुषेपशुफलदाय नशब्दोऽत्रापिशब्दार्थः यद्वा पशुषेपशुप्रदात्रेप्रभवेयथास्तुतिः क्रियतेतद्वत् किमर्थमितितदुच्यते-ईंएनमग्निंप्रति लक्षीकृत्यहविष्मान् घृतादिप्रवृद्धहविर्युक्तोयजमानः विश्वासु- क्षासु सर्वासुनिवासभूतासुवेदिभूमिषु जोगुवे अत्यर्थंगच्छति गुवतेर्यङ्लुगन्ताच्छानदसोलिट् व्यत्य- येनात्मनेपदं अमन्त्रेइतिपर्युदासादामभावः क्षेतिभूनाम क्षाक्षामेति तन्नामसुपाठात् ऋषूणां आगन्तॄ- णां देवानांमध्येश्रेष्ठमग्निं जूर्णिः स्तुतिकुशलोहोता अग्रे इतरदेवेभ्यःपूर्वंजरतेस्तौति तत्रदृष्टान्तः— ऋषूणांमहतांधनवतां अग्रेरेभोन बन्दीव ऋषीगतौ औणादिकः कुप्रत्ययः नामन्यतरस्यामितिनाम- उदात्तत्वम् यद्वा ऋषूणामित्येतद्धोतृविशेषणं ऋषूणांज्ञानवतांमध्येश्रेष्ठोयंहोतेत्यर्थः ॥ १० ॥