सा॒कं गाव॒ः सुव᳚ते॒ पच्य᳚ते॒ यवो॒ न ते᳚ वाय॒ उप᳚ दस्यन्ति धे॒नवो॒ नाप᳚ दस्यन्ति धे॒नवः᳚ ॥
पदपाठः (Word-by-word)
सा॒कम् । गावः᳚ । सुव᳚ते । पच्य᳚ते । यवः᳚ । न । ते॒ । वा॒यो॒ इति᳚ । उप᳚ । द॒स्य॒न्ति॒ । धे॒नवः᳚ । न । अप᳚ । द॒स्य॒न्ति॒ । धे॒नवः᳚ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हेइन्द्रवायू अत्राह अस्मिन्नेवयज्ञे अहेतिविनिग्रहार्थीयः मध्वोमधुरस्यमधुसदृशस्यवा तत् तस्य आहुतिं प्रदेयद्रव्यं वहेथेधारयतं यंसोमंअश्वत्थं पर्वतादिव्याप्तिप्रदेशेस्थितं जायवोजेतारोयजमानाः उपतिष्ठन्ति उपेत्यतिष्ठन्तिक्रयाद्यर्थं किंच अस्मे अस्माकं संबंधिनोजायवः जेतारः कर्मनिर्वहितार- स्तेऋत्विजःसन्तु समर्थाभवन्तु यज्ञंनिर्वहन्त्वित्यर्थः यद्वा तेप्रसिद्धाः प्रयोगकुशलाजायवः जेतारऋ- त्विजः अस्मेसन्तुनान्यस्य अत्रवहेथेइत्युक्तं कोत्रविशेषइतितत्राह—हेइन्द्रवायूअस्मिन्यज्ञेगावः धेन- वः साकंसहैवसुवते युष्मदर्थमेव क्षीरमुत्पादयन्ति दोग्ध्र्योभवन्तीत्यर्थः यद्वा गावः साकं सहैव सुवते अपत्यमुत्पादयन्ति त्व्द्दोहनार्थं आदादिकः ङित्त्वात्तास्यनुदात्तेदितिलसार्वधातुकानुदात्तत्वेधातुस्वरः किंच यवः जातावेकवचनंउपलक्षणमेतत् यवादिभिः पुरोडाशादिकंपच्यतेइत्यर्थः किंच हेवायो इन्द्र- च यतोगावएवंसुवते अतस्तेत्वदर्थाधेनवः नोपदस्यन्तिनोपक्षीणाभवन्ति रोगादिनाकृशानभवन्ति नकेवलमनुपक्षीणाः किंतु धेनवः युष्मत्प्रीणयित्र्योगावः नापदस्यन्ति चौराद्युपहारैरुपक्षीणानष्टान- भवन्ति ॥ ८ ॥