श्रवणम्

1.151.5
म॒ही अत्र᳚ महि॒ना वार᳚मृण्वथो॑रे॒णव॒स्तुज॒ आ सद्म᳚न्धे॒नवः᳚ ।
स्वर᳚न्ति॒ ता उ᳚प॒रता᳚ति॒ सूर्य॒मा नि॒म्रुच᳚ उ॒षस᳚स्तक्व॒वीरि᳚व ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
म॒ही इति᳚ । अत्र᳚ । म॒हि॒ना । वार᳚म् । ऋ॒ण्व॒थः॒ । अ॒रे॒णवः᳚ । तुजः᳚ । आ । सद्म᳚न् । धे॒नवः᳚ ।
स्वर᳚न्ति । ताः । उ॒प॒र॑ता᳚ति । सूर्य᳚म् । आ । नि॒॑म्रुचः᳚ । उ॒षसः᳚ । त॒क्व॒वीः॑इ᳚व ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हेमित्रावरुणौ युवां महीमहत्यां सप्तम्येकवचनेपूर्वसवर्णदीर्घःईदूतौचसप्तम्यर्थेइतिप्रगृह्यता अत्रा- स्यांपृथिव्यां महिनामहत्त्वेन याधेनूः वारं वरणीयं प्रदेशमृण्वथः संपादयथः अंतर्भावितण्यर्थोयं गम- नादिव्यवहारस्यतयोरधीनत्वात् द्यावापृथिव्योरभिमानिदेवत्वाच्चमित्रावरुणयोः ताएताधेनवोगावः सायंकालेयुष्मन्महन्वेन अरेणवः अनवद्याः तस्कराद्यनपहारेणानष्टावा तुजः श्रीराणांप्रदात्र्यःतुजति- र्दानकर्मा सद्म्यन् सद्भ्यनिगोष्ठे आआश्रिताः आगच्छन्तिवा उपसर्गश्रुतेर्योग्यक्रियाध्याहारः ताएवं- कारिताधेनवः उपरताति उपरतातौ सप्तम्यालुक् मेघानां विस्तारवत्यन्तरिक्षे मेघाच्छन्नेसति सूर्यं सर्वस्यप्रसवितारं सुवीर्यं शोभनसामर्थ्यं वा सुवीर्योमर्यायथागोपायतइति तत्सूर्यस्यसूर्यत्वमितिश्रु- त्यन्तरात् । आदित्यमभिलक्ष्यस्वरन्ति स्वर्यंतिसुखसंचाराय स्वृशब्दोपतापयोः भौवादिकः कस्मि- न्कालेइतितदुच्यते—निम्रुचः उषसः सर्वेष्वपिसायंकालेषूषःकालेषुच तत्रदृष्टान्तः—तक्ववीरिव त- क्वास्तेनः तस्यवेतागन्तामनुष्यः सयथाक्रोशतितद्गत् एवंनिरुद्धानां गवांसुखसंचारोयुष्मदायत्तइति- तयोःस्तुतिः ॥ ५ ॥