इन्द्रा᳚य हृ॒दा मन᳚सा मनी॒षा प्र॒त्नाय॒ पत्ये॒ धियो᳚ मर्जयन्त ॥
पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्रा᳚य । हृ॒दा । मन᳚सा । म॒नी॒षा । प्र॒त्नाय᳚ । पत्ये᳚ । धियः᳚ । म॒र्ज॒य॒न्त॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
आस्मा इदु अस्मा एवेंद्राय । प्रय इत्यन्ननाम । प्रय इवान्नमिव प्रयंसि । प्रयच्छामि । तदेव स्पष्वीक्रियते । बाधे शत्रूणां बाधनाय समर्थं सुवृक्ति सुष्ठ्वावर्जकमांगूषं स्तोत्ररूपमाघोषं भरामि । संपादयामि । अन्येऽपि स्तोतारः । प्रत्नाय पुराणाय पत्ये स्वामिन इंद्राय हृदा हृदयेन मनसा तदंतर्वर्तिनांतःकरणेन मनीषा मनीषया तज्जन्येन ज्ञानेन च धियः स्तुतीः कर्माणि वा मर्जयंत । मार्जयंति । संस्कुर्वंति ॥ प्रयंसि । यम उपरम इत्यस्माल्लट पुरुषव्यत्ययः । बहुलं छंदसीति शपो लुक् । आंगूषम् । आंगूषः स्तोम आघोषः (नि ५-११) इति यास्कः । आञ् पूर्वाद्घुषेर्घञि पृषोदरादित्वाद्घो इत्यस्य गू आदेशः । आङो ङकारस्य लोपाभावश्च । थाथादिनोत्तरपदांतोदात्तत्वम् । बाधे । बाधृ विलोडन इत्यस्मात्कृत्यार्थे तवैकेनिति भावे केन्प्रत्ययः । एजंतत्वादव्ययत्वेन सुपो लुक् । मनीषा । सुपां सुलुगिति तृतीयाया डादेशः पत्ये । पतिः समास एव (पा १-४-८) इति घिसंज्ञायाः समासविषयत्वात् घेर्ङितीति गुणाभावे यणादेशः ॥ २ ॥