शि॒वाभि॒र्न स्मय᳚मानाभि॒रागा॒त्पत᳚न्ति॒ मिहः᳚ स्त॒नय᳚न्त्य॒भ्रा ॥
पदपाठः (Word-by-word)
शि॒वाभिः᳚ । न । स्मय᳚मानाभिः । आ । अ॒गा॒त् । पत᳚न्ति । मिहः᳚ । स्त॒नय᳚न्ति । अ॒भ्रा ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
हे अग्ने ते तव सुपर्णाः शोभनपतना रश्मय एवृर्गंत्यभिर्मरुद्भिः सहामिनंत । आ समंतान्मेघं हिंसंति । वर्षणार्थं ताडयंति । प्रहृतश्च कृष्णः कृष्णवर्णो वृषभो वर्षिता मेघो नोनाव । भृशं शब्दमकरोत् । यदि यदेदमीदृशं कर्म तदानीं शिवाभिर्न सुखकारिणीभिः स्मयमानाभिर्हसनवतीभिः कांताभिरिव शुभ्रवर्णाभिः फेनयुक्ताभिरद्भिर्विद्युद्भिर्वा सहागात् । वैद्युताग्निप्रेरितः पर्जन्य आगच्छति । तदनंतरं मिह आपः पतंति । दिवः सकाशात्प्रवृष्टा भवंति । अभ्राभ्राण्यद्भिः पूर्णा मेघाः स्तनयंतिः । इतस्ततः शब्दं कुर्वंति ॥ अमिनंत । मीञ् हिंसायाम् । क्रैयादिकः । व्यत्ययेनांतादेशः । ईषाअक्षादित्वात्प्रकृतिभावः । अणोऽप्यगृहस्य (पा ८-४-५७) इति वैकल्पिकमवसाने विधीयमानमनुनासिकत्वं व्यत्ययेनात्र संहितायामपि द्रष्टव्यम् । नोनाव । नौतेर्यङ् लुगंताल्लिट्यमंत्रे (पा ३-१-३५) इति निषेधादाम्प्रत्ययाभावः । स्मयमानाभिः । स्मिङ् ईषद्धसने । शपः पित्त्वादनुदात्तत्वम् । शानचो लसार्वधातुकस्वरेण धातुस्वरः शिष्यते । स्तनयंति । स्तन शब्दे । चुरादिरदंतः । पतंति स्तनयंतीत्यनयोः पादादित्वाद्वाक्यादित्वाच्च निघाताभावः ॥ २ ॥