सोमो॒ राजा᳚ प्रथ॒मो ब्र᳚ह्मजा॒यां पुन॒ः प्राय᳚च्छ॒दहृ᳚णीयमानः ।
अ॒न्व॒र्ति॒ता वरु᳚णो मि॒त्र आ᳚सीद॒ग्निर्होता᳚ हस्त॒गृह्या नि᳚नाय ॥
अ॒न्व॒र्ति॒ता वरु᳚णो मि॒त्र आ᳚सीद॒ग्निर्होता᳚ हस्त॒गृह्या नि᳚नाय ॥
पदपाठः (Word-by-word)
सोमः᳚ । राजा᳚ । प्र॒थ॒मः । ब्र॒ह्म॒॑जा॒याम् । पुन॒रिति᳚ । प्र । अ॒य॒च्छ॒त् । अहृ᳚णीयमानः ।
अ॒नु॒॑अ॒र्ति॒ता । वरु᳚णः । मि॒त्रः । आ॒सी॒त् । अ॒ग्निः । होता᳚ । ह॒स्त॒॑गृह्य᳚ । आ । नि॒ना॒य॒ ॥
अ॒नु॒॑अ॒र्ति॒ता । वरु᳚णः । मि॒त्रः । आ॒सी॒त् । अ॒ग्निः । होता᳚ । ह॒स्त॒॑गृह्य᳚ । आ । नि॒ना॒य॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
प्रथमो मुख्यः सोमो राजाहृणीयमाणः। पापापगमनेनालज्जमानः। संस्तामेनामकिल्बिशां ब्रह्मजायां पुनर्बृहस्पतये प्रायच्छत्॥ ततो वरुणोऽन्वर्तिता। ऋतिः सौत्रो धातुर्घृणायां वर्तते। तस्य तृचि रूपम्। सोममनुमोदयितासित्। सर्वथा त्वं परिग्रुहाणेति दयामकार्षीत्। तथा मित्रश्च। अनन्तरं होता देवानामाह्वाता मनुष्याणां होमनिष्पादको वाग्निर्हस्तग्रुह्य तां हस्ते ग्रुहित्वा निनाय। आनैशीत्। प्रादादित्यर्थः। हस्तग्रुह्य। नित्यं हस्ते पाणावुपयमने। पा. १-४-७७। इति हस्त शब्दस्य गतिसंज्ञायां ग्रहिना समासेल्यप्। एकारलोपश्छान्दसः। यद्वा। हस्तशब्दात्परस्य ग्रुहेश्छान्दसौ समासल्यपौ॥२॥