अत्रा॒ सखा᳚यः स॒ख्यानि᳚ जानते भ॒द्रैषां᳚ ल॒क्ष्मीर्निहि॒ताधि᳚ वा॒चि ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अत्र᳚ । सखा᳚यः । स॒ख्यानि᳚ । जा॒न॒ते॒ । भ॒द्रा । ए॒षा॒म् । ल॒क्ष्मीः । नि॑हि᳚ता । अधि᳚ । वा॒चि ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
तितौना। परिपुयतेऽनेनेति। यद्वा। तता विस्तृत भृष्टयवा अत्रेति तितौः। तनोतेर्डौः सन्वच्च। उ. ५-५२। इति ड उ प्रत्ययः। सन्वद्भावादित्वम्। उक्तनिर्वचनेन सूर्पेण सक्तुमिव यथा कश्चित्सक्तुं दुर्धावं पुनाति तद्वत् प्रकृतितः प्रत्ययतश्च शब्दानुत्पुनन्तो धीरा धीमन्तो विद्वांसो यत्र यस्मिन्काले विद्वस्तङ्घे वा मनसा प्रज्ञायुक्तेन वाचमक्रत अकृषत कुर्वन्ति। करोतेर्लुङि रुपम्। अत्र तत्र काले सखायः समानख्यानाः शास्त्रादिविषयज्ञानास्ते सख्यानि तेषु भवानि यज्ञानानि जानते। जानन्ति। यद्वा। सखायो वाचा बद्धसख्यास्ते तस्यास्तस्या वाचः सख्यानि जानन्ति। वाक्ययुक्तानभ्युदयांल्लभन्त इत्यर्थः। तस्मादेषां वाचि भद्रा कल्याणी निहिता लक्षीर्भवति। अधिः सप्तम्यर्थद्योतकः। अर्थज्ञानं वाचि पश्याम इत्यर्थः। तितौ परिपवनं भवति ततवद्वा तुन्नवद्वा तिलमात्रतुन्नमिति वा सक्तुमिव तितौनेत्यादि निरुक्तमनुसन्धेयम्। नि. ४-१०॥२॥