य॒ज्ञेन᳚ वा॒चः प᳚द॒वीय᳚माय॒न्तामन्व᳚विन्द॒न्नृषि᳚षु॒ प्रवि᳚ष्टाम् ।
तामा॒भृत्या॒ व्य᳚दधुः पुरु॒त्रा तां स॒प्त रे॒भा अ॒भि सं न᳚वन्ते ॥
तामा॒भृत्या॒ व्य᳚दधुः पुरु॒त्रा तां स॒प्त रे॒भा अ॒भि सं न᳚वन्ते ॥
पदपाठः (Word-by-word)
य॒ज्ञेन᳚ । वा॒चः । प॒द॒॑वीय᳚म् । आ॒य॒न् । ताम् । अनु᳚ । अ॒वि॒न्द॒न् । ऋषि᳚षु । प्र॑वि᳚ष्टाम् ।
ताम् । आ॒॑भृत्य᳚ । वि । अ॒द॒धुः॒ । पु॒रु॒॑त्रा । ताम् । स॒प्त । रे॒भाः । अ॒भि । सम् । न॒व॒न्ते॒ ॥
ताम् । आ॒॑भृत्य᳚ । वि । अ॒द॒धुः॒ । पु॒रु॒॑त्रा । ताम् । स॒प्त । रे॒भाः । अ॒भि । सम् । न॒व॒न्ते॒ ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
वाग्देवत्यपशोर्वपापुरोडाशयोर्यज्ञेन वाच इत्यादिके द्वे क्रमेन याज्ये। सूत्रितं च। यज्ञेन वाचः पदवीयमायन्निति द्वे देवीं वाचमजनयन्त देवाः। आ. ३-८। इति॥
विदितार्था धीराः पदवीयम् । वेतेरचोयत्। संज्ञापूर्वकस्य विधेरनित्यत्वाद्गुणाभावः। पदेन यातव्यः पन्थाः पदवीयः। तं वाचो मार्गं यज्ञेनायन्। प्राप्तवन्तः। ऋषिष्वतीन्द्रियार्थदर्षिषु प्रविष्टां तां वाचमविन्दन्। अलभन्त। अनन्तरं तां वाचमाभृत्याहृत्य पुरुत्रा बहुषु देशेशु व्यदधुः। व्यकार्षुः। सवान्मनुष्यानध्यापयामासुरित्यर्थः। एतादृशीं वाचं रेभाः शब्दायमानाः पक्षिणः पक्षिरुपाणि गायत्र्यादीनि सप्त छन्दांस्यभि सं नवन्ते। अभितः सङ्गच्छन्ते॥३॥