यत्रा᳚ समु॒द्रः स्क᳚भि॒तो व्यौन॒दपां᳚ नपात्सवि॒ता तस्य᳚ वेद ।
अतो॒ भूरत᳚ आ॒ उत्थि᳚तं॒ रजो॑तो॒ द्यावा᳚पृथि॒वी अ᳚प्रथेताम् ॥
अतो॒ भूरत᳚ आ॒ उत्थि᳚तं॒ रजो॑तो॒ द्यावा᳚पृथि॒वी अ᳚प्रथेताम् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
यत्र᳚ । स॒मु॒द्रः । स्क॒भि॒तः । वि । औन᳚त् । अपा᳚म् । न॒पा॒त् । स॒वि॒ता । तस्य᳚ । वे॒द॒ ।
अतः᳚ । भूः । अतः᳚ । आः॒ । उत्थि᳚तम् । रजः᳚ । अतः᳚ । द्यावा᳚पृथि॒वी इति᳚ । अ॒प्र॒थे॒ता॒म् ॥
अतः᳚ । भूः । अतः᳚ । आः॒ । उत्थि᳚तम् । रजः᳚ । अतः᳚ । द्यावा᳚पृथि॒वी इति᳚ । अ॒प्र॒थे॒ता॒म् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
यत्र यस्मिन्नन्तरिक्षे समुद्रः समुन्दनशीलो मेघः स्कभितः स्तम्भितो वायुपाशैर्बद्धः सन् व्यौनत् विशेषेण भूमिमुनत्ति उदकैः क्लेदयति। उन्दीक्लेदने। अस्माच्छान्दसे लङि रूपमेतत्। हे अपां नपान्मध्यमस्थान वैद्युताग्ने तव सम्बन्धी सविता प्रेरको देवस्तस्य तत्स्थानं वेद। वेत्ति। जानाति। अतोऽस्मादेव सवितुर्भूर्भूमिरासीत्। अत एवोत्थितमूर्ध्वमेव स्थितं रजोऽन्तरिक्षमाः। आसीत्। अजायत। अस्तेर्लुङि बहुलं छन्दसीतीडभावः। हल्ङ्याब्भ्य इति लोपः। अतोऽस्मादेव सवितुर्द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यावप्रथेताम्। विस्तीर्णे अप्यभूताम्॥२॥