दी॒र्घं ह्य᳚ङ्कु॒शं य᳚था॒ शक्तिं॒ बिभ᳚र्षि मन्तुमः ।
पूर्वे᳚ण मघवन्प॒दाजो व॒यां यथा᳚ यमो दे॒वी जनि᳚त्र्यजीजनद्भ॒द्रा जनि᳚त्र्यजीजनत् ॥
पूर्वे᳚ण मघवन्प॒दाजो व॒यां यथा᳚ यमो दे॒वी जनि᳚त्र्यजीजनद्भ॒द्रा जनि᳚त्र्यजीजनत् ॥
पदपाठः (Word-by-word)
दी॒र्घम् । हि । अ॒ङ्कु॒शम् । य॒था॒ । शक्ति᳚म् । बिभ᳚र्षि । म॒न्तु॒॑मः॒ ।
पूर्वे᳚ण । म॒घ॒॑व॒न् । प॒दा । अ॒जः । व॒याम् । यथा᳚ । य॒मः॒ । दे॒वी । जनि᳚त्री । अ॒जी॒ज॒न॒त् । भ॒द्रा । जनि᳚त्री । अ॒जी॒ज॒न॒त् ॥
पूर्वे᳚ण । म॒घ॒॑व॒न् । प॒दा । अ॒जः । व॒याम् । यथा᳚ । य॒मः॒ । दे॒वी । जनि᳚त्री । अ॒जी॒ज॒न॒त् । भ॒द्रा । जनि᳚त्री । अ॒जी॒ज॒न॒त् ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
दीर्घमायतमङ्ग्कुशं सृनिं यथा बिभर्षि एवमायतां शक्तिं हे मन्तुमः। मन्तुर्ज्ञानम्। तद्वन्। मतुवसो रुरिति सम्बुद्धौ नकारस्य रुत्वम्। ईदृशेन्द्र बिभर्षि। धारयसि। डुभृञ् धारणपोषणयोः जौहोत्यादिकः। श्लौ भृञामिदित्यभ्यासस्येत्वम्। हे मघवन्धनवन्निन्द्र यथा पूर्वेण देहस्य पुर्वभागे वर्तमानेन पदा पादेनाजश्छागो वयां शाखामाकर्षति तथा पूर्वोक्तया शक्त्याकृष्ययमः। शत्रून्नियच्छसि। यमेर्लेट्यडागमः। बहुलं छन्दसीति शपो लुक्। गतमन्यत्॥६॥