श्रवणम्

10.142.2 समानपद
प्र॒वत्ते᳚ अग्ने॒ जनि᳚मा पितूय॒तः सा॒चीव॒ विश्वा॒ भुव᳚ना॒ न्यृ᳚ञ्जसे ।
प्र सप्त᳚य॒ः प्र स᳚निषन्त नो॒ धियः᳚ पु॒रश्च᳚रन्ति पशु॒पा इ᳚व॒ त्मना᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र॒॑वत् । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । जनि᳚म । पि॒तु॒॑य॒तः । सा॒ची॑इ᳚व । विश्वा᳚ । भुव᳚ना । नि । ऋ॒ञ्ज॒से॒ ।
प्र । सप्त᳚यः । प्र । स॒नि॒ष॒न्त॒ । नः॒ । धियः᳚ । पु॒रः । च॒र॒न्ति॒ । प॒शु॒पाः॑इ᳚व । त्मना᳚ ॥
▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

हे अग्ने पितूयतः पितुमन्नं भक्ष्यमिच्छतस्ते तव जनिम जन्म प्रामर्भावं प्रवत्प्रकृष्टमुत्क्रुष्टं भवति। उपसर्गाच्छन्दसि धात्वर्थ इति वतिः। स त्वं साचीव सचिव इव विश्वा विश्वानि व्याप्तानि भुवनानि भूतजातानि न्यृञ्जसे। ष्रसाधयसि। वशीकरोषीत्यर्थः। सप्तयः सर्पणशीला नोऽस्माकं धियह् स्तुतयस्तादृशं त्वां प्र सनिषन्त। प्रकर्षेण सम्भजन्ते। एकः प्रशब्दः पूरकः। यद्वा। सप्तयः। लुप्तोपममेतत्। सर्पणशीला अश्वा यथाजं प्रकर्षेण सम्भजन्ते तथास्मदीया धिय इत्यर्थः। अनन्तरं पुरस्तव पुरस्तात् त्मनात्मना स्वयमेव चरन्ति। व्याप्य वर्तन्ते। पशुपा इव। यथा पशूनां पालका गोपालाः पालयितव्यानां पुरस्तात्सञ्चरन्ति तद्वत्॥२॥