भुव॒श्चक्षु᳚र्म॒ह ऋ॒तस्य᳚ गो॒पा भुवो॒ वरु᳚णो॒ यदृ॒ताय॒ वेषि᳚ ।
भुवो᳚ अ॒पां नपा᳚ज्जातवेदो॒ भुवो᳚ दू॒तो यस्य᳚ ह॒व्यं जुजो᳚षः ॥
भुवो᳚ अ॒पां नपा᳚ज्जातवेदो॒ भुवो᳚ दू॒तो यस्य᳚ ह॒व्यं जुजो᳚षः ॥
पदपाठः (Word-by-word)
भुवः᳚ । चक्षुः᳚ । म॒हः । ऋ॒तस्य᳚ । गो॒पाः । भुवः᳚ । वरु᳚णः । यत् । ऋ॒ताय᳚ । वेषि᳚ ।
भुवः᳚ । अ॒पाम् । नपा᳚त् । जा॒त॒॑वे॒दः॒ । भुवः᳚ । दू॒तः । यस्य᳚ । ह॒व्यम् । जुजो᳚षः ॥
भुवः᳚ । अ॒पाम् । नपा᳚त् । जा॒त॒॑वे॒दः॒ । भुवः᳚ । दू॒तः । यस्य᳚ । ह॒व्यम् । जुजो᳚षः ॥
सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)
महोमहतः ऋतस्य यज्ञस्य हेअग्ने त्वं चक्षुरिव प्रकाशकोभुवः भवसि गोपाः यज्ञस्य रक्षकस्त्वमेव भवसि यद्यदा ऋताय सोमरसलक्षणस्योदकस्यादानार्थं वरुणः आदित्यः वेषि गच्छसि तदा त्वमेव भुवोभवसि । हेजातवेदः जातप्रज्ञाग्ने अपां वृष्टिलक्षणानामु- दकानां नपात् पौत्रः त्वमेव भुवोभवसि अड्भ्योहि मेघोजायते मेघादग्निर्विद्युद्रूपोजायते इत्यपां पौतन्नमच्यते यस्य यजमानस्य हव्यं हविः जुजोषः सेवसे तस्य दूतोभुवोभवसि ॥ ५ ॥ दर्शपूर्णमासयोराग्नेयस्य याज्या भुवोयज्ञस्येत्येषा । सूत्रितंच—तासांयाज्यानुवाक्या अग्निर्मूर्धाभुवोयज्ञस्येति । आग्नेयीकाचित् काम्येष्टिः तस्यामेषैव याज्या । सूत्रितंच—आग्ने- य्याउत्तरे नित्येमूर्धन्वतइति ।